Chiny to rozwijający się kraj o największej liczbie ludności i największym zużyciu węgla na świecie. Osiągnięcie celu „szczytu emisji dwutlenku węgla i neutralności węglowej” (zwanego dalej „celem podwójnej emisji dwutlenku węgla”) zgodnie z planem wymaga żmudnych zadań i wyzwań, które są bezprecedensowe. Jak stoczyć tę trudną walkę, wygrać ten wielki test i zrealizować zielony i niskoemisyjny rozwój? Wciąż istnieje wiele ważnych kwestii do wyjaśnienia, a jedną z nich jest zrozumienie roli małej energetyki wodnej w moim kraju.
Czy zatem realizacja celu „podwójnego węgla” w małej energetyce wodnej jest opcją zbędną? Czy wpływ małej energetyki wodnej na środowisko jest duży czy negatywny? Czy problemy niektórych małych elektrowni wodnych stanowią nierozwiązywalną „katastrofę ekologiczną”? Czy mała energetyka wodna w moim kraju została „nadmiernie eksploatowana”? Te pytania pilnie wymagają naukowego i racjonalnego myślenia oraz odpowiedzi.
Dynamiczny rozwój energii odnawialnej i przyspieszenie budowy nowego systemu energetycznego, który będzie w stanie w dużym stopniu wykorzystywać energię odnawialną, to konsensus i działanie podejmowane w ramach obecnej międzynarodowej transformacji energetycznej. Jest to również strategiczny wybór dla mojego kraju, który pozwoli mu osiągnąć cel „podwójnego węgla”.
Sekretarz Generalny Xi Jinping powiedział na Szczycie Klimatycznym Ambicji Klimatycznych i niedawnym Szczycie Klimatycznym Liderów pod koniec ubiegłego roku: „Energia niekopalna będzie stanowić około 25% zużycia energii pierwotnej w 2030 roku, a łączna zainstalowana moc elektrowni wiatrowych i słonecznych osiągnie ponad 1,2 miliarda kilowatów. Chiny będą ściśle kontrolować projekty elektrowni węglowych”.
Aby to osiągnąć i jednocześnie zapewnić bezpieczeństwo i niezawodność dostaw energii, kluczową rolę odgrywa pełne wykorzystanie zasobów hydroenergetycznych mojego kraju. Powody są następujące:
Pierwszym jest spełnienie wymogu 25% udziału niekopalnych źródeł energii w 2030 roku, a energia wodna jest niezbędna. Według szacunków branżowych, w 2030 roku moc wytwórcza energii niekopalnej w moim kraju musi osiągnąć ponad 4,6 biliona kilowatogodzin rocznie. Do tego czasu zainstalowana moc w energetyce wiatrowej i słonecznej osiągnie 1,2 miliarda kilowatów, plus istniejąca moc wytwórcza energii wodnej, jądrowej i innej energii niekopalnej. Istnieje luka energetyczna wynosząca około 1 biliona kilowatogodzin. W rzeczywistości moc wytwórcza zasobów hydroenergetycznych, które mogą być rozwijane w moim kraju, wynosi aż 3 biliony kilowatogodzin rocznie. Obecny poziom rozwoju wynosi mniej niż 44% (co odpowiada utracie 1,7 biliona kilowatogodzin energii rocznie). Jeśli uda się osiągnąć obecną średnią dla krajów rozwiniętych, to nawet 80% poziomu rozwoju energetyki wodnej może dodać 1,1 biliona kilowatogodzin energii elektrycznej rocznie, co nie tylko wypełni lukę energetyczną, ale także znacznie zwiększy nasze możliwości w zakresie bezpieczeństwa wodnego, takie jak ochrona przed powodziami i suszami, zaopatrzenie w wodę i nawadnianie. Ponieważ energetyka wodna i oszczędzanie wody są nierozerwalnie ze sobą powiązane, możliwości regulacji i kontroli zasobów wodnych są zbyt niskie, aby mój kraj pozostawał w tyle za krajami rozwiniętymi w Europie i Ameryce.
Drugim celem jest rozwiązanie problemu losowej zmienności energii wiatrowej i słonecznej, a energia wodna jest również nierozłączna. W 2030 roku udział zainstalowanej energii wiatrowej i słonecznej w sieci energetycznej wzrośnie z mniej niż 25% do co najmniej 40%. Zarówno energia wiatrowa, jak i słoneczna są nieciągłymi źródłami energii, a im wyższy jest ten udział, tym wyższe są wymagania dotyczące magazynowania energii w sieci. Spośród wszystkich obecnych metod magazynowania energii, magazynowanie szczytowo-pompowe, mające ponad stuletnią historię, jest najbardziej dojrzałą technologią, najlepszym wyborem ekonomicznym i potencjałem rozwoju na dużą skalę. Pod koniec 2019 roku 93,4% światowych projektów magazynowania energii to magazyny szczytowo-pompowe, a 50% zainstalowanej mocy magazynowania szczytowo-pompowego jest skoncentrowane w krajach rozwiniętych w Europie i Ameryce. Wykorzystanie „pełnego rozwoju energii wodnej” jako „superakumulatora” do rozwoju energetyki wiatrowej i słonecznej na dużą skalę i przekształcenie jej w stabilną i kontrolowaną energię wysokiej jakości to ważne doświadczenie obecnych międzynarodowych liderów w dziedzinie redukcji emisji dwutlenku węgla. Obecnie zainstalowana w moim kraju moc elektrowni szczytowo-pompowych stanowi zaledwie 1,43% sieci, co stanowi poważny problem, który ogranicza realizację celu „podwójnego węgla”.
Małe elektrownie wodne stanowią jedną piątą całkowitych, możliwych do rozwoju zasobów hydroenergetycznych mojego kraju (co odpowiada sześciu elektrowniom w regionie Trzech Przełomów). Nie można ignorować nie tylko ich własnego wkładu w produkcję energii i redukcję emisji, ale co ważniejsze, wielu małych elektrowni wodnych rozproszonych po całym kraju. Można je przekształcić w elektrownię szczytowo-pompową i stać się niezbędnym, istotnym wsparciem dla „nowego systemu energetycznego, który dostosowuje się do wysokiego udziału energii wiatrowej i słonecznej w sieci”.
Jednak mała energetyka wodna mojego kraju napotkała skutki „uniwersalnej rozbiórki” w niektórych obszarach, gdy potencjał zasobów nie został jeszcze w pełni rozwinięty. Kraje rozwinięte, które są znacznie bardziej rozwinięte niż nasz, wciąż walczą o wykorzystanie potencjału małej energetyki wodnej. Na przykład w kwietniu 2021 r. wiceprezydent USA Harris publicznie oświadczyła: „Poprzednia wojna toczyła się o ropę, a następna o wodę. Ustawa infrastrukturalna Bidena skupi się na oszczędzaniu wody, co przyniesie zatrudnienie. Jest to również związane z zasobami, od których zależy nasze utrzymanie. Inwestowanie w ten „cenny towar” wodę wzmocni potęgę narodową Stanów Zjednoczonych”. Szwajcaria, gdzie rozwój energetyki wodnej sięga aż 97%, zrobi wszystko, co możliwe, aby ją wykorzystać niezależnie od wielkości rzeki lub wysokości spadku. Poprzez budowę długich tuneli i rurociągów wzdłuż gór, rozproszone w górach i strumieniach zasoby energii wodnej zostaną skoncentrowane w zbiornikach, a następnie w pełni wykorzystane.
W ostatnich latach mała energetyka wodna została okrzyknięta głównym winowajcą „szkody ekologicznej”. Niektórzy postulowali nawet „zburzenie wszystkich małych elektrowni wodnych na dopływach Jangcy”. Sprzeciwianie się małej energetyce wodnej wydaje się być „modne”.
Niezależnie od dwóch głównych korzyści ekologicznych, jakie mała energetyka wodna przynosi mojemu krajowi w redukcji emisji dwutlenku węgla oraz „zastąpieniu drewna opałowego elektrycznością” na obszarach wiejskich, istnieje kilka podstawowych zasad zdrowego rozsądku, które nie powinny być niejasne, jeśli chodzi o ekologiczną ochronę rzek, którą interesuje się opinia publiczna. Łatwo popaść w „ekologiczną ignorancję” – traktować zniszczenie jako „ochronę”, a regres jako „rozwój”.
Po pierwsze, rzeka płynąca naturalnie i wolna od jakichkolwiek ograniczeń nie jest w żadnym wypadku błogosławieństwem, lecz katastrofą dla ludzkości. Ludzie żyją dzięki wodzie i pozwalają rzekom płynąć swobodnie, co jest równoznaczne z pozwoleniem na swobodne wylewanie powodzi w okresach wysokiego stanu wody i pozwoleniem rzekom na swobodne wysychanie w okresach niskiego stanu wody. Właśnie dlatego, że liczba przypadków i ofiar śmiertelnych powodzi i susz jest najwyższa wśród wszystkich klęsk żywiołowych, zarządzanie powodziami rzecznymi zawsze było uważane za ważną kwestię zarządzania w Chinach i za granicą. Technologia tłumienia i hydroenergetyki poczyniła jakościowy skok w zakresie możliwości kontrolowania powodzi rzecznych. Powodzie rzeczne i powodzie były uważane za nieodpartą naturalną siłę niszczącą od czasów starożytnych i stały się przedmiotem ludzkiej kontroli. , Wykorzystaj tę moc i uczyń ją korzystną dla społeczeństwa (nawadniaj pola, nabierz rozpędu itp.). Dlatego budowanie tam i grodzenie wód na potrzeby kształtowania krajobrazu jest postępem ludzkiej cywilizacji, a usunięcie wszystkich tam umożliwi ludziom powrót do barbarzyńskiego stanu „polegania na niebie w kwestii pożywienia, rezygnacji i biernego przywiązania do natury”.
Po drugie, dobre środowisko ekologiczne krajów i regionów rozwiniętych w dużej mierze zawdzięczamy budowie zapór rzecznych i pełnemu rozwojowi energetyki wodnej. Obecnie, poza budową zbiorników i zapór, ludzkość nie dysponuje innymi środkami, aby fundamentalnie rozwiązać sprzeczność wynikającą z nierównomiernego rozmieszczenia naturalnych zasobów wodnych w czasie i przestrzeni. Zdolność do regulacji i kontroli zasobów wodnych, mierzona stopniem rozwoju energetyki wodnej i pojemnością magazynową na mieszkańca, nie istnieje na arenie międzynarodowej. Linia”, wręcz przeciwnie, im wyżej, tym lepiej. Rozwinięte kraje Europy i Stanów Zjednoczonych zasadniczo zakończyły kaskadowy rozwój rzecznej energetyki wodnej już w połowie XX wieku, a ich średni poziom rozwoju hydroenergetyki i pojemność magazynowa na mieszkańca są odpowiednio dwa i pięć razy wyższe niż w moim kraju. Praktyka od dawna dowodzi, że projekty hydroenergetyczne nie są „przeszkodą jelitową” dla rzek, ale „mięśniami zwieracza” niezbędnymi do utrzymania zdrowia. Poziom rozwoju kaskadowej energetyki wodnej jest znacznie wyższy niż Dunaju, Renu, Kolumbii, Missisipi, Tennessee i innych głównych europejskich i amerykańskich rzek Jangcy, które wszystkie są pięknymi, gospodarczo prosperującymi i harmonijnymi miejscami z ludźmi i wodą.
Trzecim problemem jest odwodnienie i przerwanie ciągłości odcinków rzeki spowodowane częściowym przekierowaniem małych elektrowni wodnych, co jest raczej wynikiem złego zarządzania niż wady wrodzonej. Elektrownie wodne z przekierowaniem to technologia wysokoefektywnego wykorzystania energii wodnej, szeroko rozpowszechniona w kraju i za granicą. Ze względu na wczesną budowę niektórych małych elektrowni wodnych z przekierowaniem w moim kraju, planowanie i projektowanie nie były wystarczająco naukowe. W tamtym czasie brakowało świadomości i metod zarządzania zapewniających „przepływ ekologiczny”, co prowadziło do nadmiernego zużycia wody do produkcji energii elektrycznej i na odcinku rzeki między elektrowniami a zaporami (przeważnie o długości kilku kilometrów). Zjawisko odwodnienia i wysychania rzek na odcinku kilkudziesięciu kilometrów spotkało się z powszechną krytyką opinii publicznej. Niewątpliwie odwodnienie i suchy przepływ zdecydowanie nie są korzystne dla ekologii rzek, ale aby rozwiązać ten problem, nie możemy klepać deski, rozmijać przyczyn i skutków i stawiać wozu przed koniem. Należy wyjaśnić dwa fakty: po pierwsze, naturalne warunki geograficzne mojego kraju sprawiają, że wiele rzek ma charakter sezonowy. Nawet bez elektrowni wodnej, koryto rzeki będzie odwodnione i suche w porze suchej (dlatego zarówno starożytne, jak i współczesne Chiny, a także inne kraje, przykładały szczególną wagę do budowy systemów oszczędzania wody oraz gromadzenia zasobów i suszy). Woda nie zanieczyszcza wody, a problem odwodnienia i odcięcia dopływu spowodowany przez niektóre małe elektrownie wodne typu recyrkulacyjnego można całkowicie rozwiązać poprzez transformację technologiczną i wzmocnienie nadzoru. W ciągu ostatnich dwóch lat krajowe małe elektrownie wodne typu recyrkulacyjnego zakończyły transformację techniczną w kierunku „całodobowego, ciągłego zrzutu przepływu ekologicznego” i ustanowiły rygorystyczny system monitorowania online w czasie rzeczywistym oraz platformę nadzoru.
W związku z tym istnieje pilna potrzeba racjonalnego zrozumienia istotnej roli małej energetyki wodnej w ochronie ekologicznej małych i średnich rzek: nie tylko gwarantuje ona ekologiczny przepływ pierwotnej rzeki, ale także zmniejsza zagrożenia związane z gwałtownymi powodziami, a także zaspokaja potrzeby związane z zaopatrzeniem w wodę i nawadnianiem. Obecnie mała energetyka wodna może wytwarzać energię elektryczną tylko wtedy, gdy występuje nadmiar wody, po zapewnieniu ekologicznego przepływu rzeki. To właśnie z powodu istnienia elektrowni kaskadowych pierwotne zbocze jest bardzo strome i trudno jest magazynować wodę, z wyjątkiem pory deszczowej. Zamiast tego jest ono schodkowe. Grunt zatrzymuje wodę i znacznie poprawia ekologię. Charakter małej energetyki wodnej stanowi ważną infrastrukturę, niezbędną do zapewnienia bytu małym i średnim wsiom i miastom oraz regulacji i kontroli zasobów wodnych małych i średnich rzek. Z powodu problemów z niewłaściwym zarządzaniem niektórymi elektrowniami, wszystkie małe elektrownie wodne są przymusowo likwidowane, co budzi wątpliwości.
Rząd centralny jasno dał do zrozumienia, że szczyt emisji dwutlenku węgla i neutralność emisyjna powinny być uwzględnione w ogólnym planie budowy cywilizacji ekologicznej. W okresie obowiązywania „14. Planu Pięcioletniego” budowa cywilizacji ekologicznej w moim kraju będzie koncentrować się na redukcji emisji dwutlenku węgla jako kluczowym kierunku strategicznym. Musimy konsekwentnie podążać ścieżką wysokiej jakości rozwoju z priorytetem ekologicznym, zielonego i niskoemisyjnego. Ekologiczna ochrona środowiska i rozwój gospodarczy są dialektycznie zjednoczone i wzajemnie się uzupełniają.
W jaki sposób samorządy powinny dokładnie rozumieć i skutecznie wdrażać politykę i wymagania rządu centralnego? Mała Elektrownia Wodna Fujian Xiadang dobrze to zinterpretowała.
Gmina Xiadang w Ningde w prowincji Fujian była niegdyś wyjątkowo biedną gminą i „piątką bez gmin” (bez dróg, bieżącej wody, oświetlenia, dochodów budżetowych i powierzchni biurowej) we wschodnim Fujianie. Wykorzystanie lokalnych zasobów wodnych do budowy elektrowni jest „porównywalne z łapaniem kury, która znosi jaja”. W 1989 roku, gdy lokalne finanse były bardzo napięte, Komitet Prefektury Ningde przeznaczył 400 000 juanów na budowę małej elektrowni wodnej. Od tego czasu partia rządząca pożegnała się z tradycją stosowania pasów bambusowych i oświetlenia z żywicy sosnowej. Rozwiązano również problem nawadniania ponad 2000 akrów gruntów rolnych, a mieszkańcy zaczęli zastanawiać się nad sposobem na wzbogacenie się, tworząc dwa filary przemysłu: herbatę i turystykę. Wraz z poprawą poziomu życia mieszkańców i wzrostem zapotrzebowania na energię elektryczną, przedsiębiorstwo Xiadang Small Hydropower Company kilkakrotnie przeprowadziło rozbudowę, modernizację i transformację elektrowni. Ta elektrownia typu rewersyjnego, która „niszczy rzekę i omija wodę na potrzeby kształtowania krajobrazu”, jest obecnie nieprzerwanie rozładowywana przez 24 godziny. Ekologiczny przepływ wody zapewnia, że rzeki w dolnym biegu są czyste i gładkie, co stanowi piękny obraz walki z ubóstwem, rewitalizacji obszarów wiejskich oraz zielonego i niskoemisyjnego rozwoju. Rozwój małej energetyki wodnej, mający na celu napędzanie gospodarki jednego kraju, ochronę środowiska i przynoszenie korzyści mieszkańcom jednego kraju, jest idealnym przykładem małej energetyki wodnej w wielu wiejskich i oddalonych obszarach naszego kraju.
Jednak w niektórych częściach kraju „całkowite wycofywanie małych elektrowni wodnych” i „przyspieszenie wycofywania małych elektrowni wodnych” są postrzegane jako „odnowa ekologiczna i ochrona środowiska”. Praktyka ta spowodowała poważne negatywne skutki dla rozwoju gospodarczego i społecznego, dlatego należy pilnie zwrócić na nią uwagę i jak najszybciej wprowadzić zmiany. Na przykład:
Pierwszym z nich jest zakopanie poważnych zagrożeń dla bezpieczeństwa życia i mienia lokalnej ludności. Prawie 90% awarii zapór na świecie ma miejsce w zaporach zbiornikowych bez elektrowni wodnych. Praktyka utrzymywania zapory zbiornika, ale demontażu elektrowni wodnej, jest sprzeczna z nauką i jest równoznaczna z utratą najskuteczniejszej gwarancji bezpieczeństwa pod względem technologicznym i codziennego zarządzania bezpieczeństwem zapory.
Po drugie, regiony, które osiągnęły już szczyt emisji dwutlenku węgla, muszą zwiększyć produkcję energii z węgla, aby zrekompensować niedobór. Rząd centralny wymaga, aby regiony, które mają ku temu warunki, przejęły inicjatywę w dążeniu do osiągnięcia celu, jakim jest osiągnięcie szczytów emisji. Całkowite usunięcie małej energetyki wodnej nieuchronnie zwiększy podaż węgla i energii elektrycznej na obszarach, gdzie zasoby naturalne są niekorzystne. W przeciwnym razie powstanie duża luka, a niektóre miejsca mogą nawet cierpieć z powodu niedoborów energii elektrycznej.
Trzecim zagrożeniem jest poważne zniszczenie naturalnego krajobrazu i terenów podmokłych oraz ograniczenie możliwości zapobiegania i łagodzenia skutków katastrof w obszarach górskich. Wraz z likwidacją małych elektrowni wodnych wiele malowniczych miejsc, parków na terenach podmokłych, ibisów czubatych i innych siedlisk rzadkich ptaków, które były zależne od obszaru zbiornika, przestanie istnieć. Bez rozpraszania energii przez elektrownie wodne nie da się złagodzić erozji i wymywania dolin górskich przez rzeki, a katastrofy geologiczne, takie jak osuwiska i lawiny błotne, również się nasilą.
Po czwarte, zaciąganie pożyczek i likwidacja elektrowni może generować ryzyko finansowe i wpływać na stabilność społeczną. Wycofanie małych elektrowni wodnych będzie wymagało znacznych funduszy odszkodowawczych, co wpędzi wiele biednych hrabstw na poziomie stanowym, które właśnie pozbyły się ogromnych długów. Brak wypłaty odszkodowań na czas doprowadzi do niespłacania pożyczek. Obecnie w niektórych miejscach dochodzi do konfliktów społecznych i incydentów związanych z ochroną praw.
Energia wodna to nie tylko czysta energia uznana przez społeczność międzynarodową, ale także pełni funkcję regulacji i kontroli zasobów wodnych, której nie może zastąpić żaden inny projekt. Rozwinięte kraje Europy i Stanów Zjednoczonych nigdy nie weszły w „erę burzenia zapór”. Wręcz przeciwnie, właśnie dlatego, że poziom rozwoju energetyki wodnej i pojemność magazynowa na mieszkańca są znacznie wyższe niż w naszym kraju. Promujmy transformację w kierunku „100% energii odnawialnej do 2050 roku” przy niskich kosztach i wyższej efektywności.
W ciągu ostatniej dekady, z powodu mylącego pojęcia „demonizacji energetyki wodnej”, wiedza wielu ludzi na temat energetyki wodnej pozostała na stosunkowo niskim poziomie. Niektóre duże projekty hydroenergetyczne związane z gospodarką narodową i środkami do życia ludzi zostały anulowane lub utknęły w martwym punkcie. W rezultacie obecna zdolność kontroli zasobów wodnych mojego kraju wynosi zaledwie jedną piątą średniego poziomu krajów rozwiniętych, a ilość wody dostępnej na mieszkańca zawsze znajdowała się w stanie „ekstremalnego niedoboru wody” według standardów międzynarodowych. Dorzecze Jangcy niemal co roku zmaga się z poważnymi problemami związanymi z kontrolą i zwalczaniem powodzi. Jeśli zakłócenia wynikające z „demonizacji energetyki wodnej” nie zostaną wyeliminowane, realizacja celu „podwójnego węgla” będzie dla nas jeszcze trudniejsza ze względu na brak udziału energetyki wodnej.
Niezależnie od tego, czy chodzi o utrzymanie krajowego bezpieczeństwa wodnego i żywnościowego, czy o wypełnienie uroczystego zobowiązania mojego kraju do osiągnięcia międzynarodowego celu „dwuwęglowego”, rozwoju energetyki wodnej nie można dłużej opóźniać. Oczyszczenie i reforma sektora małej energetyki wodnej są absolutnie konieczne, ale nie mogą one być przesadne i wpływać na ogólną sytuację, ani nie mogą być podejmowane na wszystkich szczeblach, nie mówiąc już o powstrzymaniu późniejszego rozwoju małej energetyki wodnej, która ma ogromny potencjał surowcowy. Istnieje pilna potrzeba powrotu do naukowej racjonalności, umocnienia konsensusu społecznego, uniknięcia objazdów i złych ścieżek oraz poniesienia niepotrzebnych kosztów społecznych.
Czas publikacji: 14 sierpnia 2021 r.
