Gẹ́gẹ́ bí gbogbo wa ṣe mọ̀, a lè pín àwọn ẹ̀rọ amúṣẹ́dá sí àwọn ẹ̀rọ amúṣẹ́dá DC àti àwọn ẹ̀rọ amúṣẹ́dá AC. Lọ́wọ́lọ́wọ́, a ń lo alternator púpọ̀, bẹ́ẹ̀ náà ni ẹ̀rọ amúṣẹ́dá hydro. Ṣùgbọ́n ní àwọn ọdún ìbẹ̀rẹ̀, àwọn ẹ̀rọ amúṣẹ́dá DC gba gbogbo ọjà náà, nítorí náà báwo ni àwọn ẹ̀rọ amúṣẹ́dá AC ṣe gba ọjà náà? Kí ni ìsopọ̀ láàárín àwọn ẹ̀rọ amúṣẹ́dá hydro níbí? Èyí dá lórí ogun AC àti DC àti ẹ̀rọ amúṣẹ́dá hydro 5000hp ti ibùdó agbára Adams ní Niagara Falls.
Kí a tó ṣe àgbékalẹ̀ ẹ̀rọ amúlétutù omi Niagara Falls, a gbọ́dọ̀ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ogun pàtàkì kan tí ó wáyé nínú ìtàn ìdàgbàsókè iná mànàmáná.
Edison jẹ́ onímọ̀-ẹ̀rọ ará Amẹ́ríkà olókìkí. A bí i ní ipò òṣì, kò sì ní ẹ̀kọ́ ilé-ẹ̀kọ́ déédéé. Síbẹ̀síbẹ̀, ó gba ìwé-ẹ̀rí ìṣẹ̀dá tó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó 1300 ní ìgbésí ayé rẹ̀ nípa gbígbára lé ọgbọ́n àti ẹ̀mí ìjàkadì ara ẹni rẹ̀. Ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù kẹwàá, ọdún 1879, ó béèrè fún ìwé-ẹ̀rí ìṣẹ̀dá ti fìlà iná carbon filament incandescent (Nọ́mbà 22898); Ní ọdún 1882, ó dá ilé-iṣẹ́ fìlà iná Edison sílẹ̀ láti ṣe àwọn fìlà iná incandescent àti àwọn fílà DC wọn. Ní ọdún kan náà, ó kọ́ ilé-iṣẹ́ agbára ooru ńlá àkọ́kọ́ ní àgbáyé ní New York. Ó ta ju gílóòbù 200,000 lọ láàárín ọdún mẹ́ta, ó sì darí gbogbo ọjà náà. Àwọn fílà DC ti Edison tún tà dáadáa ní ilẹ̀ Amẹ́ríkà.
Ní ọdún 1885, nígbà tí Edison wà ní ipò gíga jùlọ, ilé iṣẹ́ steinhouse ti Amẹ́ríkà kíyèsí ètò ìpèsè agbára AC tuntun náà gidigidi. Ní ọdún 1885, Westinghouse ra ìwé àṣẹ lórí ètò ìmọ́lẹ̀ AC àti transformer tí Gaulard àti Gibbs lò ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní ọjọ́ kẹfà oṣù Kejì, ọdún 1884 (Nọ́mbà Ìwé Ẹ̀rí Amẹ́ríkà n0.297924). Ní ọdún 1886, Westinghouse àti Stanley (W. Stanley, 1856-1927) ṣe àṣeyọrí nínú gbígbé AC-ìpele kan sí 3000V pẹ̀lú transformer kan ní Great Barrington, Massachusetts, USA, tí ó ń gbé 4000ft jáde, lẹ́yìn náà ó dín foliteji náà kù sí 500V. Láìpẹ́, Westinghouse ṣe àti tà ọ̀pọ̀lọpọ̀ ètò ìmọ́lẹ̀ AC. Ní ọdún 1888, Westinghouse ra ìwé àṣẹ Tesla, “ọlọ́gbọ́n iná mànàmáná” kan, lórí mọ́tò AC, ó sì gbà Tesla síṣẹ́ láti ṣiṣẹ́ ní Westinghouse. Ó pinnu láti ṣe àgbékalẹ̀ mọ́tò AC àti láti gbé lílo mọ́tò AC lárugẹ, ó sì ṣe àṣeyọrí. Àwọn ìṣẹ́gun tí Westinghouse ṣe ní ṣíṣe àgbékalẹ̀ ìṣàn onípele méjì ló fa ìlara àwọn Edison tí kò ṣeé ṣẹ́gun àti àwọn mìíràn. Edison, HP brown àti àwọn mìíràn tẹ àwọn àpilẹ̀kọ jáde nínú ìwé ìròyìn àti ìwé ìròyìn, wọ́n lo àǹfààní ìbẹ̀rù iná mànàmáná tí gbogbo ènìyàn ní nígbà náà, wọ́n kéde ewu ìṣàn onípele méjì, wọ́n sọ pé “gbogbo ìgbésí ayé nítòsí olùdarí ìṣàn onípele méjì kò lè yè.” Kò sí ẹ̀dá alààyè kankan tó lè yè nínú ewu àwọn olùdarí ìṣàn onípele méjì. Nínú àpilẹ̀kọ rẹ̀, ó kọlù lílo AC láti gbìyànjú láti pa AC ní ìgbà kékeré rẹ̀. Nígbà tí Edison àti àwọn mìíràn ń kojú ìkọlù, Westinghouse àti àwọn mìíràn tún kọ àwọn àpilẹ̀kọ láti gbèjà AC. Nítorí ìjíròrò náà, ẹgbẹ́ AC borí díẹ̀díẹ̀. Ẹ̀gbẹ́ DC kò fẹ́ pàdánù, HP Brown (nígbà tí ó jẹ́ olùrànlọ́wọ́ yàrá yàrá Edison). Ó tún gba ìgbìmọ̀ ìpínlẹ̀ níyànjú àti àtìlẹ́yìn fún láti ṣe àṣẹ lórí pípa ìjìyà ikú nípa lílo iná mànàmáná, ní oṣù Karùn-ún ọdún 1889, ó ra àwọn alternators mẹ́ta tí Westinghouse ṣe, ó sì tà wọ́n sí ẹ̀wọ̀n gẹ́gẹ́ bí ìpèsè agbára fún àga iná mànàmáná. Ní ojú ọ̀pọ̀ ènìyàn, alternating current jẹ́ orúkọ Ọlọ́run ikú. Ní àkókò kan náà, Ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àwọn ènìyàn ní ẹ̀gbẹ́ Edison dá èrò gbogbogbò sílẹ̀: “Àga iná mànàmáná ni ẹ̀rí pé agbára iná mànàmáná máa ń mú kí àwọn ènìyàn kú lọ́nà tó rọrùn. Ní ìdáhùnpadà, Westinghouse ṣe àdéhùn fún ìpàdé àwọn oníròyìn tat. Tesla fúnra rẹ̀ so àwọn wáyà náà mọ́ ara rẹ̀, ó sì so wọ́n mọ́ okùn gílóòbù. Nígbà tí wọ́n tan agbára iná mànàmáná náà, iná mànàmáná náà mọ́lẹ̀, ṣùgbọ́n Tesla wà ní ààbò. Lábẹ́ ipò búburú ti àìṣedéédéé èrò gbogbogbòò, ẹgbẹ́ DC gbìyànjú láti pa agbára iná mànàmáná náà ní òfin.
Ní ìrúwé ọdún 890, àwọn aṣòfin kan ní Virginia dábàá àbá kan lórí “fún ìdènà ewu láti inú ìṣàn iná mànàmáná” Ní ìbẹ̀rẹ̀ oṣù kẹrin, ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin gbé àwọn adájọ́ kalẹ̀ láti ṣe ìgbọ́ran kan. Edison àti Morton, olùdarí gbogbogbò ilé-iṣẹ́ náà, àti LB Stillwell, onímọ̀ ẹ̀rọ ti Westinghouse (1863-1941) Àti agbẹjọ́rò olùgbèjà h. Levis wá sí ìgbọ́ran náà. Dídé Edison olókìkí dí gbọ̀ngàn ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin. Edison sọ pẹ̀lú ìtara ní ìgbọ́ran náà pé: “ìṣàn taara dàbí” odò kan tí ń ṣàn ní àlàáfíà sí òkun “, ìṣàn omi mìíràn sì dàbí” ìṣàn òkè tí ń wá àwọn àpáta líle” (ìṣàn omi kan tí ń sáré gidigidi lórí òkìtì kan)” Morton tún gbìyànjú láti kọlu AC, ṣùgbọ́n ẹ̀rí wọn kò ní ìtumọ̀ àti pé kò ní ìyípadà, èyí tí ó mú kí àwọn olùgbọ́ àti àwọn adájọ́ ṣubú sínú ìkùukùu. Àwọn ẹlẹ́rìí láti Westinghouse àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé-iṣẹ́ iná mànàmáná tako àríyànjiyàn náà pé AC léwu gidigidi pẹ̀lú èdè ìmọ̀-ẹ̀rọ kúkúrú àti kedere àti àṣà àwọn iná mànàmáná 3000V tí wọ́n ti lò ní gbogbogbòò. Níkẹyìn, àwọn adájọ́ gba ìpinnu kan lẹ́yìn àríyànjiyàn Lẹ́yìn tí Virginia, Ohio àti àwọn ìpínlẹ̀ míràn kò tíì kọ̀ láti ṣe irú ìgbésẹ̀ bẹ́ẹ̀. Láti ìgbà náà, àwọn ènìyàn ti gba AC díẹ̀díẹ̀, orúkọ rere Westinghouse sì ń pọ̀ sí i nínú ogun ìbánisọ̀rọ̀ (fún àpẹẹrẹ, ní ọdún 1893, ó gba àdéhùn àṣẹ fún gílóòbù 250000 ní Chicago Fair) Ilé-iṣẹ́ Light Electric ti Edison, tí wọ́n ṣẹ́gun nínú ogun AC/DC, ni wọ́n kà sí ẹ̀gàn àti pé kò ṣeé tẹ̀síwájú. Ó ní láti dara pọ̀ mọ́ ilé-iṣẹ́ Thomson Houston ní ọdún 1892 láti dá ilé-iṣẹ́ iná mànàmáná gbogbogbòò (GE) sílẹ̀. Nígbà tí wọ́n dá ilé-iṣẹ́ náà sílẹ̀, ó kọ èrò Edison láti tako ìdàgbàsókè ohun èlò AC sílẹ̀, ó jogún iṣẹ́ ṣíṣe ohun èlò AC ti ilé-iṣẹ́ Thomson Houston àtilẹ̀wá, ó sì gbé ìdàgbàsókè ohun èlò AC lárugẹ pẹ̀lú agbára.
Èyí tó wà lókè yìí jẹ́ ìjà pàtàkì láàárín AC àti DC nínú ìtàn ìdàgbàsókè ọkọ̀. Àríyànjiyàn náà parí sí pé ìpalára AC kò léwu tó bí àwọn olùrànlọ́wọ́ DC ti sọ. Lẹ́yìn ìpinnu yìí, alternator bẹ̀rẹ̀ sí í mú ìdàgbàsókè wá, àwọn ànímọ́ àti àǹfààní rẹ̀ sì bẹ̀rẹ̀ sí í yé àwọn ènìyàn, wọ́n sì ń gbà á díẹ̀díẹ̀. Èyí tún wáyé nígbà tó yá ní Niagara Falls. Láàárín àwọn ẹ̀rọ ìpèsè omi ní ibùdó agbára omi, alternator jẹ́ ohun tó lè jẹ́ kí wọ́n tún ṣẹ́gun.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kẹsàn-11-2021
