တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ရေးတာဘိုင်သည် ရေစီးဆင်းမှု၏ဖိအားကို အသုံးပြု၍ ရေစွမ်းအင်ကို စက်မှုစွမ်းအင်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည့် ဟိုက်ဒရောလစ်စက်ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
(၁) ဖွဲ့စည်းပုံ။ တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ရေးတာဘိုင်၏ အဓိကဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများမှာ ရေလွှဲခန်း၊ ရေလမ်းညွှန်ယန္တရားနှင့် ရေလွှဲပိုက်တို့ဖြစ်သည်။
၁) Runner။ Runner သည် ရေစီးဆင်းမှု၏ စွမ်းအင်ကို လည်ပတ်နေသော စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းအင်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည့် ရေတာဘိုင်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရေစွမ်းအင်ပြောင်းလဲမှု ဦးတည်ရာပေါ် မူတည်၍ တန်ပြန်တိုက်ခိုက်သည့် တာဘိုင်အမျိုးမျိုး၏ runner ဖွဲ့စည်းပုံများလည်း ကွဲပြားသည်။ Francis တာဘိုင် runner ကို ချောမွေ့သော လိမ်ကောက်နေသော blade များ၊ crown နှင့် lower ring နှင့် အခြားအဓိက vertical အစိတ်အပိုင်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ axial flow turbine runner ကို blades၊ runner body နှင့် drain cone နှင့် အခြားအဓိက အစိတ်အပိုင်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်- diagonal flow turbine runner ဖွဲ့စည်းပုံသည် ပိုမိုရှုပ်ထွေးသည်။ blade ထားရှိမှုထောင့်ကို အလုပ်လုပ်သည့်အခြေအနေများအလိုက် ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး guide vane အဖွင့်နှင့် ကိုက်ညီနိုင်သည်။ blade လည်ပတ်မှုအလယ်ဗဟိုမျဉ်းသည် တာဘိုင်၏ ဝင်ရိုးနှင့် စောင်းထောင့် (၄၅°-၆၀°) တွင် ရှိသည်။
၂) ရေလွှဲခန်း။ ၎င်း၏လုပ်ဆောင်ချက်မှာ ရေကို ရေလမ်းညွှန်ယန္တရားထဲသို့ ညီညာစွာစီးဆင်းစေရန်၊ စွမ်းအင်ဆုံးရှုံးမှုကို လျှော့ချရန်နှင့် တာဘိုင်၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို မြှင့်တင်ရန်ဖြစ်သည်။ အကြီးစားနှင့် အလတ်စားတာဘိုင်များသည် မီတာ ၅၀ အထက်ရှိ ဦးခေါင်းများပါသော စက်ဝိုင်းပုံ ဖြတ်ပိုင်းသတ္တုဗို့များကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး မီတာ ၅၀ အောက်ရှိ ဗို့များအတွက် စတုဂံပုံ ဖြတ်ပိုင်းကွန်ကရစ်ဗို့များကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
၃) ရေလမ်းညွှန်ယန္တရား။ ယေဘုယျအားဖြင့် ၎င်းတွင် ချောမွေ့သော လမ်းညွှန်ဗားများ အရေအတွက် အတိအကျနှင့် ၎င်းတို့၏ လည်ပတ်ယန္တရားများကို ရေစီးကြောင်း၏ အပြင်ဘက်တွင် ညီညာစွာ စီစဉ်ထားသည်။ ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်မှာ ရေစီးဆင်းမှုကို ရေစီးကြောင်းထဲသို့ ညီညာစွာ လမ်းညွှန်ပေးရန်နှင့် လမ်းညွှန်ဗား၏ အဖွင့်ကို ချိန်ညှိခြင်းဖြင့် ဂျင်နရေတာအစုံ၏ ဝန်လိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီစေရန် တာဘိုင်၏ ရေစီးဆင်းမှုနှုန်းကို ပြောင်းလဲပေးရန်ဖြစ်ပြီး ရေလုံးဝပိတ်သွားသည့်အခါတွင်လည်း ရေကို လုံအောင်ပိတ်ရန် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။
၄) ရေစီးကြောင်းပြွန်။ ရေစီးကြောင်း၏ ထွက်ပေါက်ရှိ ရေစီးဆင်းမှုတွင် အသုံးမပြုရသေးသော ပိုလျှံစွမ်းအင်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ရှိနေသေးသည်။ ရေစီးကြောင်းပြွန်၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ စွမ်းအင်၏ ဤအစိတ်အပိုင်းကို ပြန်လည်ရယူပြီး ရေကို အောက်ဘက်သို့ ထုတ်လွှတ်ရန်ဖြစ်သည်။ ရေစီးကြောင်းပြွန်ကို ဖြောင့်သောကွန်နှင့် ကွေးသောအမျိုးအစားနှစ်မျိုး ခွဲခြားထားသည်။ ပထမတစ်ခုသည် စွမ်းအင်ကိန်းဂဏန်း မြင့်မားပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် အလျားလိုက်နှင့် ပြွန်ပုံတာဘိုင်ငယ်များအတွက် သင့်လျော်သည်။ နောက်တစ်ခုသည် ဖြောင့်သောကွန်များထက် ရေအားလျှပ်စစ်စွမ်းဆောင်ရည် နိမ့်သော်လည်း တူးဖော်သည့်အနက် နည်းပါးပြီး ကြီးမားသောနှင့် အလတ်စား တန်ပြန်တာဘိုင်များတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုသည်။
(၂) အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း။ ရေစီးဆင်းမှု၏ ဝင်ရိုးဦးတည်ချက်အရ၊ ရိုက်ခတ်မှုတာဘိုင်ကို ဖရန်စစ်တာဘိုင်၊ ထောင့်ဖြတ်စီးဆင်းမှုတာဘိုင်၊ ဝင်ရိုးစီးဆင်းမှုတာဘိုင်နှင့် ပြွန်ပုံတာဘိုင်ဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။
၁) ဖရန်စစ်တာဘိုင်။ ဖရန်စစ် (ရေဒီယယ် ဝင်ရိုးစီးဆင်းမှု သို့မဟုတ် ဖရန်စစ်) တာဘိုင်သည် ရေကို ရေဒီယယ်၏ အဝန်းမှ ဝင်ရိုးသို့ ရေဒီယယ်စီးဆင်းစေသည့် တန်ပြန်တိုက်ခိုက်သည့် တာဘိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤတာဘိုင်အမျိုးအစားတွင် အသုံးချနိုင်သော ဦးခေါင်းအမျိုးအစားများစွာ (၃၀-၇၀၀ မီတာ)၊ ရိုးရှင်းသောဖွဲ့စည်းပုံ၊ ပမာဏနည်းပါးပြီး ကုန်ကျစရိတ်နည်းပါးသည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် လည်ပတ်နေသော အကြီးဆုံး ဖရန်စစ်တာဘိုင်မှာ အာတန်ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံဖြစ်ပြီး အဆင့်သတ်မှတ်ထားသော ထွက်ရှိမှုစွမ်းအား ၅၈၂ မဂ္ဂါဝပ်နှင့် အများဆုံးထွက်ရှိမှုစွမ်းအား ၆၂၁ မဂ္ဂါဝပ်ရှိသည်။
၂) ဝင်ရိုးစီးဆင်းမှုတာဘိုင်။ ဝင်ရိုးစီးဆင်းမှုတာဘိုင်သည် ရေသည် ဝင်ရိုးလမ်းကြောင်းမှ စီးဝင်ပြီး ဝင်ရိုးလမ်းကြောင်းမှ စီးဆင်းထွက်သည့် တန်ပြန်တာဘိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤတာဘိုင်အမျိုးအစားကို အမျိုးအစားနှစ်မျိုးခွဲခြားထားသည်- fixed-blade အမျိုးအစား (screw အမျိုးအစား) နှင့် rotary အမျိုးအစား (Kaplan အမျိုးအစား)။ ရှေ့တစ်ခု၏ blade များသည် fixed ဖြစ်ပြီး နောက်တစ်ခု၏ blade များကို လှည့်နိုင်သည်။ axial flow တာဘိုင်၏ ရေဖြတ်သန်းနိုင်စွမ်းသည် Francis တာဘိုင်ထက် ပိုမိုများပြားသည်။ paddle တာဘိုင်၏ blade များသည် load ပြောင်းလဲမှုများနှင့်အတူ အနေအထားပြောင်းလဲနိုင်သောကြောင့် load ပြောင်းလဲမှုအမျိုးမျိုးတွင် စွမ်းဆောင်ရည်ပိုမိုမြင့်မားသည်။ axial flow တာဘိုင်၏ anti-cavitation စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် စက်ပိုင်းဆိုင်ရာခိုင်ခံ့မှုသည် Francis တာဘိုင်ထက် ညံ့ဖျင်းပြီး ဖွဲ့စည်းပုံသည်လည်း ပိုမိုရှုပ်ထွေးသည်။ လက်ရှိတွင် ဤတာဘိုင်အမျိုးအစား၏ သက်ဆိုင်ရာ head သည် 80m သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။
၃) ပြွန်ပုံတာဘိုင်။ ဤရေတာဘိုင်အမျိုးအစား၏ ရေစီးဆင်းမှုသည် runner မှ ဝင်ရိုးအတိုင်း စီးဆင်းပြီး runner ရှေ့နှင့်နောက်တွင် လည်ပတ်ခြင်း မရှိပါ။ အသုံးပြုမှု head အတိုင်းအတာမှာ ၃ မှ ၂၀ အထိဖြစ်သည်။ fuselage သည် အမြင့်သေးငယ်ခြင်း၊ ရေစီးဆင်းမှုအခြေအနေကောင်းမွန်ခြင်း၊ စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်မားခြင်း၊ အရပ်ဘက်အင်ဂျင်နီယာနည်းခြင်း၊ ကုန်ကျစရိတ်နည်းပါးခြင်း၊ volute များနှင့် curved draft tube များမလိုအပ်ခြင်းစသည့် အားသာချက်များရှိပြီး head နိမ့်လေ အားသာချက်များ ပိုမိုသိသာလေဖြစ်သည်။
ပြွန်ပုံတာဘိုင်များကို ဂျင်နရေတာချိတ်ဆက်မှုနှင့် ပို့လွှတ်မှုပုံစံပေါ် မူတည်၍ full-through-flow နှင့် semi-through-flow ဟူ၍ အမျိုးအစားနှစ်မျိုးခွဲခြားထားသည်။ Semi-through-flow တာဘိုင်များကို bulb အမျိုးအစား၊ shaft အမျိုးအစားနှင့် shaft extension အမျိုးအစားဟူ၍ ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့အနက် shaft extension အမျိုးအစားကိုလည်း အမျိုးအစားနှစ်မျိုးခွဲခြားထားသည်။ oblique axis နှင့် horizontal axis ဟူ၍ရှိသည်။ လက်ရှိတွင် အသုံးအများဆုံး bulb tubular အမျိုးအစား၊ shaft extension အမျိုးအစားနှင့် vertical shaft အမျိုးအစားများကို သေးငယ်သောယူနစ်များတွင် အများဆုံးအသုံးပြုကြသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း shaft အမျိုးအစားကို ကြီးမားသောနှင့် အလတ်စားယူနစ်များတွင်လည်း အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ရိုးတံတိုးချဲ့ပြွန်ယူနစ်၏ ဂျင်နရေတာကို ရေလမ်းကြောင်း၏ အပြင်ဘက်တွင် တပ်ဆင်ထားပြီး ဂျင်နရေတာကို တာဘိုင်နှင့် ရှည်လျားသော စောင်းရိုးတံ သို့မဟုတ် အလျားလိုက်ရိုးတံဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ဤရိုးတံတိုးချဲ့အမျိုးအစားဖွဲ့စည်းပုံသည် မီးသီးအမျိုးအစားထက် ရိုးရှင်းပါသည်။
၄) ထောင့်ဖြတ်စီးဆင်းမှုတာဘိုင်။ ထောင့်ဖြတ်စီးဆင်းမှု (ထောင့်ဖြတ်ဟုလည်းခေါ်သည်) တာဘိုင်၏ဖွဲ့စည်းပုံနှင့်အရွယ်အစားသည် ရောနှောစီးဆင်းမှုနှင့် ဝင်ရိုးစီးဆင်းမှုကြားတွင်ရှိသည်။ အဓိကကွာခြားချက်မှာ runner blades များ၏အလယ်ဗဟိုမျဉ်းသည် တာဘိုင်၏အလယ်ဗဟိုမျဉ်းနှင့် အတိုင်းအတာတစ်ခုတွင်ရှိသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာဝိသေသလက္ခဏာများကြောင့် ယူနစ်ကိုလည်ပတ်နေစဉ်အတွင်း နစ်မြုပ်ခွင့်မပြုသောကြောင့် blades များနှင့် runner chamber တို့တိုက်မိခြင်းမှကာကွယ်ရန် axial displacement signal protection device ကိုဒုတိယဖွဲ့စည်းပုံတွင်တပ်ဆင်ထားသည်။ ထောင့်ဖြတ်စီးဆင်းမှုတာဘိုင်၏အသုံးပြုမှု head range သည် ၂၅ မှ ၂၀၀ မီတာဖြစ်သည်။
ပို့စ်တင်ချိန်: ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၉ ရက်
