Agbara omi ni lati yi agbara omi ti awọn odo adayeba pada si ina fun awọn eniyan lati lo. Oriṣiriṣi awọn orisun agbara lo wa ninu iṣelọpọ agbara, gẹgẹbi agbara oorun, agbara omi ni awọn odo, ati agbara afẹfẹ ti a n ṣe nipasẹ sisan afẹfẹ. Iye owo iṣelọpọ agbara omi nipa lilo agbara omi jẹ olowo poku, ati ikole awọn ibudo agbara omi tun le darapọ mọ awọn iṣẹ akanṣe itọju omi miiran. Orilẹ-ede wa jẹ ọlọrọ pupọ ni awọn orisun agbara omi ati awọn ipo tun dara pupọ. Agbara omi ṣe ipa pataki ninu ikole eto-ọrọ orilẹ-ede.
Ipele omi ti o wa loke odo ga ju ipele omi ti o wa ni isalẹ odo lọ. Nitori iyatọ ninu ipele omi ti odo naa, agbara omi ni a n pese. Agbara yii ni a npe ni agbara agbara tabi agbara agbara. Iyatọ laarin giga omi odo ni a npe ni isunmi, ti a tun npe ni iyatọ ipele omi tabi ori omi. Isunmi yii jẹ ipo ipilẹ fun dida agbara agbara hydraulic. Ni afikun, iwọn agbara hydraulic tun da lori iwọn sisan omi ninu odo naa, eyiti o jẹ ipo ipilẹ miiran ti o ṣe pataki bi isunmi naa. Isunmi ati sisan naa ni ipa taara lori agbara hydraulic; bi iwọn omi ti isunmi naa ti tobi to, agbara hydraulic naa ti pọ si to; ti isunmi ati iwọn omi ba kere to, agbara ibudo agbara omi yoo kere si.
A sábà máa ń fi ìwọ̀n ìsàlẹ̀ hàn ní ìwọ̀n mítà. Gradient ni ìpíndọ́gba ìsàlẹ̀ àti ìjìnnà, èyí tí ó lè fi ìwọ̀n ìṣàn sílẹ̀ hàn. Ìsàlẹ̀ náà pọ̀ sí i, lílo agbára hydraulic sì rọrùn jù. Ìṣàn tí ibùdó agbára hydraulic ń lò ni ìyàtọ̀ láàárín ojú omi òkè ti ibùdó agbára hydraulic àti ojú omi ìsàlẹ̀ lẹ́yìn tí ó bá ti la turbine kọjá.
Ìṣàn omi ni iye omi tí ń ṣàn nínú odò kan fún ìwọ̀n àkókò kan, a sì ń sọ ọ́ ní ìwọ̀n mítà onígun mẹ́rin ní ìṣẹ́jú-àáyá kan. Omi onígun mẹ́rin jẹ́ tọ́ọ̀nù kan. Ìṣàn omi odò kan máa ń yípadà nígbàkigbà, nítorí náà, nígbà tí a bá ń sọ̀rọ̀ nípa ìṣàn omi náà, a gbọ́dọ̀ ṣàlàyé àkókò ibi pàtó tí ó ń ṣàn. Ìṣàn omi náà máa ń yípadà ní àkókò. Àwọn odò ní orílẹ̀-èdè wa sábà máa ń ṣàn omi púpọ̀ ní àkókò òjò ní ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn àti ìgbà ìwọ́-oòrùn, àti ní àkókò òtútù àti ìgbà ìrúwé. Ní gbogbogbòò, ìṣàn omi odò náà kéré ní òkè odò; nítorí pé àwọn odò tí ń ṣàn omi máa ń para pọ̀, ìṣàn omi ìsàlẹ̀ ń pọ̀ sí i díẹ̀díẹ̀. Nítorí náà, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìṣàn omi òkè odò náà pọ̀ sí i, ìṣàn omi náà kéré; ìṣàn omi ìsàlẹ̀ náà tóbi, ṣùgbọ́n ìṣàn omi náà ti fọ́nká díẹ̀díẹ̀. Nítorí náà, ó sábà máa ń rọrùn láti lo agbára hydraulic ní àárín àwọn ibi tí odò náà wà.
Ní mímọ ìṣàn àti ìṣàn tí ibùdó agbára omi kan ń lò, a lè ṣírò àbájáde rẹ̀ nípa lílo àgbékalẹ̀ wọ̀nyí:
N= GQH
Nínú fọ́múlá, N–output, nínú kìlówatts, ni a lè pè ní agbára;
Q-ṣàn, ni mita onigun fun iṣẹju-aaya kan;
H - silẹ, ni awọn mita;
G = 9.8 , ni isare ti walẹ, ẹyọ kan: Newton/kg
Gẹ́gẹ́ bí ìlànà tí a gbé kalẹ̀ lókè yìí, a máa ń ṣírò agbára ìmọ̀-ẹ̀rọ láìsí pé a yọ àdánù kúrò. Ní gidi, nínú ìlànà ìṣẹ̀dá agbára omi, àwọn turbine, ẹ̀rọ ìfiranṣẹ́, àwọn generators, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ gbogbo wọn ní àdánù agbára tí kò ṣeé yẹ̀ sílẹ̀. Nítorí náà, a gbọ́dọ̀ dín agbára ìmọ̀-ẹ̀rọ kù, ìyẹn ni pé, agbára gidi tí a lè lò yẹ kí a sọ di púpọ̀ nípa ìwọ̀n ìṣeéṣe (àmì: K).
Agbára tí a ṣe àgbékalẹ̀ ẹ̀rọ generator ní ibùdó agbára omi ni a ń pè ní agbára tí a wọ̀n, a sì ń pe agbára gidi ní agbára gidi. Nínú ìlànà ìyípadà agbára, ó ṣe é ṣe kí a pàdánù apá kan nínú agbára náà. Nínú ìlànà ìṣẹ̀dá agbára omi, àwọn ìpàdánù àwọn turbines àti generators ló wà (àwọn ìpàdánù tún wà nínú àwọn páìpù). Àwọn ìpàdánù onírúurú ní ibùdó agbára omi kékeré ní ìgbèríko jẹ́ nǹkan bí 40-50% ti gbogbo agbára ìmọ̀, nítorí náà, ìṣẹ̀dá ibùdó agbára omi lè lo 50-60% agbára ìmọ̀ nípa rẹ̀ nìkan, ìyẹn ni pé, ìṣiṣẹ́ agbára omi jẹ́ nǹkan bí 0.5-0.60 (èyí tí ìṣiṣẹ́ agbára turbiner jẹ́ 0.70-0.85, ìṣiṣẹ́ agbára àwọn generators jẹ́ 0.85 sí 0.90, àti ìṣiṣẹ́ agbára àwọn páìpù àti ẹ̀rọ ìfọ́nká jẹ́ 0.80 sí 0.85). Nítorí náà, a lè ṣírò agbára gidi (ìjáde) ibùdó agbára omi gẹ́gẹ́ bí a ṣe tẹ̀lé:
K–a lo agbara ibudo agbara omi, (0.5~0.6) ninu iṣiro ti o nira ti ibudo agbara omi kekere; iye yii le rọrun bi:
N=(0.5~0.6)QHG Agbára gidi=ìṣiṣẹ́ × ìṣàn × ìṣàn × 9.8
Lilo agbara omi ni lati lo agbara omi lati tan ẹrọ kan, eyiti a pe ni turbine omi. Fun apẹẹrẹ, kẹkẹ omi atijọ ni orilẹ-ede wa jẹ turbine omi ti o rọrun pupọ. Awọn turbine hydraulic oriṣiriṣi ti a nlo lọwọlọwọ ni a ṣe deede si awọn ipo hydraulic pato, ki wọn le yiyi daradara diẹ sii ki wọn si yi agbara omi pada si agbara ẹrọ. Iru ẹrọ miiran, jenerator, ni a so mọ turbine, nitorinaa rotor ti jenerator naa n yi pẹlu turbine lati ṣe ina ina. A le pin jenerator si awọn apakan meji: apakan ti o n yi pẹlu turbine ati apakan ti o wa titi ti jenerator. Apa ti o so mọ turbine ati yiyi ni a pe ni rotor ti jenerator, ati ọpọlọpọ awọn ọpá oofa ni o wa ni ayika rotor; iyipo kan ni ayika rotor ni apakan ti o wa titi ti jenerator, ti a pe ni stator ti jenerator, ati stator ni a fi ọpọlọpọ awọn coils idẹ we. Nigbati ọpọlọpọ awọn ọpá oofa ti rotor n yi ni aarin awọn coils idẹ ti stator, ina kan n jade lori awọn wayoyi idẹ, ati jenerator naa n yi agbara mekaniki pada si agbara ina.
Agbára iná mànàmáná tí ibùdó agbára ń mú jáde máa ń yípadà sí agbára ẹ̀rọ (mọ́tò iná mànàmáná tàbí mọ́tò), agbára ìmọ́lẹ̀ (fìtílà iná mànàmáná), agbára ooru (ìléru iná mànàmáná) àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ nípasẹ̀ onírúurú ẹ̀rọ iná mànàmáná.
àpapọ̀ ibudo agbara omi
Àwọn ohun tí ó wà nínú ibùdó agbára omi ni: àwọn ohun èlò ìṣiṣẹ́ omi, àwọn ohun èlò ìṣiṣẹ́, àti àwọn ohun èlò ìṣiṣẹ́ iná mànàmáná.
(1) Àwọn ètò hydraulic
Ó ní àwọn ibi ìdènà omi (dams), àwọn ẹnu ọ̀nà gbígbà omi, àwọn ọ̀nà ìṣàn omi (tàbí àwọn ọ̀nà ìṣàn omi), àwọn táńkì ìfúnpá (tàbí àwọn táńkì tí ń ṣàkóso), àwọn páìpù ìfúnpá omi, àwọn agbára agbára àti àwọn ìje ìtẹ̀sí, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
A ṣe ìdènà omi (ìdàpọ̀ omi) sínú odò náà láti dí omi odò náà kí ó sì gbé ojú omi náà sókè láti ṣe ibi ìtọ́jú omi. Ní ọ̀nà yìí, a máa ń ṣẹ̀dá ìdàpọ̀ omi kan láàrín ojú omi inú omi lórí ìdàpọ̀ omi àti ojú omi odò tí ó wà ní ìsàlẹ̀ ìdàpọ̀ omi náà, lẹ́yìn náà a máa ń fi omi náà sínú ibùdó agbára iná mànàmáná nípasẹ̀ lílo àwọn ọ̀nà omi tàbí àwọn ọ̀nà ìṣàn omi. Nínú àwọn odò tí ó ga díẹ̀, lílo àwọn ọ̀nà ìyípadà tún lè ṣe ìdàpọ̀ omi kan. Fún àpẹẹrẹ: Ní gbogbogbòò, ìdàpọ̀ omi fún kìlómítà kan ti odò àdánidá jẹ́ mítà mẹ́wàá. Tí a bá ṣí ọ̀nà kan ní ìpẹ̀kun òkè odò yìí láti fa omi odò jáde, a ó gbẹ́ ọ̀nà náà sí ẹ̀bá odò náà, ìtẹ̀sí ọ̀nà náà yóò sì tẹ́jú. Tí ìdàpọ̀ omi inú ọ̀nà náà bá jẹ́ mítà kan, ó kàn sọ̀ kalẹ̀ sí mítà kan, kí omi náà lè ṣàn ní kìlómítà márùn-ún nínú ọ̀nà náà, kí ojú omi náà sì sọ̀ kalẹ̀ sí mítà márùn-ún péré, nígbà tí omi náà sì sọ̀ kalẹ̀ sí mítà márùn-ún lẹ́yìn tí ó ti rìn ní kìlómítà márùn-ún nínú ọ̀nà àdánidá. Ní àkókò yìí, a máa darí omi láti inú ọ̀nà náà padà sí ilé iṣẹ́ iná mànàmáná lẹ́gbẹ̀ẹ́ odò pẹ̀lú páìpù omi tàbí ihò ojú omi, ìsàlẹ̀ omi tó tó mítà mẹ́rìnlélógójì sì wà tí a lè lò láti mú iná mànàmáná jáde. Àwòrán 2
Lílo àwọn ọ̀nà ìyípadà, àwọn ọ̀nà ìṣàn omi tàbí àwọn ọ̀nà omi (bíi àwọn ọ̀nà ìṣàn omi ṣíṣu, àwọn ọ̀nà irin, àwọn ọ̀nà ìṣàn omi símẹ́ǹtì, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ) láti ṣe ibùdó agbára omi pẹ̀lú ìṣàn omi tí ó ní ìdàpọ̀ ni a ń pè ní ibùdó agbára omi símẹ́ǹtì, èyí tí ó jẹ́ ìṣètò àwọn ibùdó agbára omi.
(2) Awọn ohun elo ẹrọ ati ina itanna
Ní àfikún sí àwọn iṣẹ́ hydraulic tí a mẹ́nu kàn lókè yìí (àwọn aṣọ ìbora, àwọn ikanni, àwọn ibi ìtajà iwájú, àwọn páìpù ìfúnpá, àwọn ibi ìtajà), ibùdó agbára omi náà tún nílò àwọn ohun èlò wọ̀nyí:
(1) Awọn ohun elo ẹrọ
Àwọn turbines, governors, gatevalves, ẹ̀rọ gbigbe àti àwọn ohun èlò tí kìí ṣe ti ìṣẹ̀dá ló wà níbẹ̀.
(2) Ohun èlò iná mànàmáná
Àwọn ẹ̀rọ amúṣẹ́dá, àwọn pánẹ́lì ìṣàkóso ìpínkiri, àwọn àyípadà àti àwọn ìlà ìgbéjáde ló wà.
Ṣùgbọ́n kìí ṣe gbogbo àwọn ibùdó agbára omi kékeré ló ní àwọn ètò hydraulic àti àwọn ohun èlò ẹ̀rọ àti iná mànàmáná tí a mẹ́nu kàn lókè yìí. Tí orí omi bá kéré sí mítà mẹ́fà ní ibùdó agbára omi kékeré, a sábà máa ń lo ọ̀nà ìtọ́sọ́nà omi àti ọ̀nà omi tí ó ṣí sílẹ̀, kò sì sí ọ̀nà ìtẹ̀síwájú àti ọ̀nà omi tí ń tẹ̀síwájú. Fún àwọn ibùdó agbára tí ó ní ìwọ̀n agbára kékeré àti ìjìnnà ìtẹ̀síwájú kúkúrú, a máa ń lo ọ̀nà ìtẹ̀síwájú agbára tààrà, a kò sì nílò transformer. Àwọn ibùdó agbára omi pẹ̀lú àwọn ibi ìpamọ́ omi kò nílò láti kọ́ àwọn ìdè omi. Lílo àwọn ọ̀nà jíjìn, àwọn ọ̀nà ìtẹ̀síwájú omi (tàbí àwọn ọ̀nà ìtújáde omi) àti àwọn ọ̀nà ìtújáde omi mú àìní fún àwọn ètò hydraulic bíi weirs, àwọn ẹnu ọ̀nà ìtẹ̀síwájú omi, àwọn ọ̀nà àti àwọn adágún omi tí ń tẹ̀síwájú omi kúrò.
Láti kọ́ ibùdó agbára omi, ní àkọ́kọ́, a gbọ́dọ̀ ṣe ìwádìí àti iṣẹ́ àwòrán pẹ̀lú ìṣọ́ra. Nínú iṣẹ́ àwòrán, àwọn ìpele mẹ́ta ló wà: ìṣètò àkọ́kọ́, ìṣètò ìmọ̀-ẹ̀rọ àti àwọn àlàyé ìkọ́lé. Láti lè ṣe iṣẹ́ rere nínú iṣẹ́ àwòrán, ó ṣe pàtàkì láti ṣe iṣẹ́ ìwádìí kíkún, ìyẹn ni, láti lóye àwọn ipò àdánidá àti ọrọ̀-ajé agbègbè náà dáadáa - bí àpẹẹrẹ, topography, geology, hydrology, olówó-owó àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. A lè rí ìdánilójú pé ìṣètò náà péye àti pé ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé lẹ́yìn tí a bá ti mọ àwọn ipò wọ̀nyí tí a sì ti ṣàyẹ̀wò wọn.
Àwọn ẹ̀yà ara àwọn ibùdó agbára omi kékeré ní onírúurú ìrísí, ó sinmi lórí irú ibùdó agbára omi.
3. Ìwádìí nípa ilẹ̀ ayé
Dídára iṣẹ́ ìwádìí ilẹ̀ ní ipa ńlá lórí ìṣètò ìmọ̀ ẹ̀rọ àti ìṣirò iye ìmọ̀ ẹ̀rọ náà.
Ìwádìí nípa ilẹ̀ ayé (òye àwọn ipò ilẹ̀ ayé) pẹ̀lú òye gbogbogbòò àti ìwádìí lórí ilẹ̀ ayé àti ẹ̀bá odò náà, ó tún ṣe pàtàkì láti lóye bóyá ìpìlẹ̀ yàrá ẹ̀rọ náà le koko, èyí tí ó ní ipa lórí ààbò ibùdó agbára fúnrarẹ̀. Nígbà tí a bá ti pa ìbọn tí ó ní ìwọ̀n ibi ìpamọ́ kan run, kìí ṣe pé yóò ba ibùdó agbára omi fúnrarẹ̀ jẹ́ nìkan, ṣùgbọ́n yóò tún fa àdánù ńlá fún ẹ̀mí àti dúkìá ní ìsàlẹ̀ odò náà.
4. Idanwo omi
Fún àwọn ibùdó agbára omi, àwọn ìwádìí omi tó ṣe pàtàkì jùlọ ni àkọsílẹ̀ ìpele omi odò, ìṣàn omi, ìwọ̀n ìdọ̀tí, ipò ìyẹ̀fun, ìwádìí ojú ọjọ́ àti ìwádìí ìkún omi. Ìwọ̀n ìṣàn odò náà ní ipa lórí bí ọ̀nà ìtújáde omi ti ibùdó agbára omi náà ṣe rí. Àìmójútó bí ìkún omi náà ṣe le tó yóò fa ìbàjẹ́ ìdí omi náà; ìdọ̀tí tí odò náà gbé lè kún inú ibi ìtọ́jú omi náà kíákíá ní ọ̀ràn tó burú jù. Fún àpẹẹrẹ, ọ̀nà ìṣàn omi náà yóò fa kí ọ̀nà omi náà rọ̀ jọjọ, ìdọ̀tí tí ó ní ìdọ̀tí yóò sì kọjá láàárín turbine náà, yóò sì fa ìbàjẹ́ turbine náà. Nítorí náà, kíkọ́ àwọn ibùdó agbára omi gbọ́dọ̀ ní ìwádìí omi tó tó.
Nítorí náà, kí a tó pinnu láti kọ́ ibùdó agbára omi, a gbọ́dọ̀ kọ́kọ́ ṣe ìwádìí nípa ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé ní agbègbè ìpèsè agbára iná mànàmáná àti ìbéèrè fún iná mànàmáná lọ́jọ́ iwájú. Ní àkókò kan náà, ṣe ìṣirò ipò àwọn orísun agbára míràn ní agbègbè ìdàgbàsókè. Lẹ́yìn ìwádìí àti àgbéyẹ̀wò ipò tí a kọ sókè nìkan ni a tó lè pinnu bóyá ibùdó agbára omi náà nílò kí a kọ́ àti bí ìwọ̀n náà ṣe yẹ kí ó tóbi tó.
Ni gbogbogbo, idi iṣẹ iwadi agbara omi ni lati pese alaye ipilẹ ti o peye ati ti o gbẹkẹle ti o nilo fun apẹrẹ ati ikole awọn ibudo agbara omi.
5. Àwọn ìlànà gbogbogbò fún yíyan ibi kan
A le ṣalaye awọn ipo gbogbogbo fun yiyan aaye kan lati awọn apakan mẹrin wọnyi:
(1) Ibùdó tí a yàn yẹ kí ó lè lo agbára omi ní ọ̀nà tí ó rọrùn jùlọ kí ó sì tẹ̀lé ìlànà fífi owó pamọ́, ìyẹn ni pé, lẹ́yìn tí a bá ti parí ibùdó agbára, a ó ná owó tí ó kéré jùlọ àti pé a ó ṣe iná mànàmáná púpọ̀ jùlọ. A lè wọ̀n ọ́n nípa ṣíṣírò owó tí a ń gbà láti inú agbára lódọọdún àti ìdókòwò nínú kíkọ́ ibùdó náà láti mọ iye àkókò tí a lè fi gba owó tí a fi pamọ́. Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn ipò omi àti àyíká yàtọ̀ síra ní àwọn ibìkan, àwọn àìní iná mànàmáná náà sì yàtọ̀ síra, nítorí náà iye owó ìkọ́lé àti ìdókòwò kò gbọdọ̀ ní ààlà pẹ̀lú àwọn ìníyelórí kan.
(2) Awọn ipo ilẹ, ilẹ ati omi ti aaye ti a yan yẹ ki o ga ju, ati pe awọn aye yẹ ki o wa ninu apẹrẹ ati ikole. Ninu ikole awọn ibudo agbara omi kekere, lilo awọn ohun elo ile yẹ ki o wa ni ibamu pẹlu ilana ti “awọn ohun elo agbegbe” bi o ti ṣee ṣe.
(3) A gbọ́dọ̀ lo aaye ti a yan lati wa nitosi ipese agbara ati agbegbe iṣiṣẹ bi o ti ṣee ṣe lati dinku idoko-owo ti awọn ẹrọ gbigbe agbara ati pipadanu agbara.
(4) Nígbà tí a bá ń yan ibi tí a wà, ó yẹ kí a lo àwọn ètò hydraulic tó wà nílẹ̀ tó bá ṣeé ṣe tó. Fún àpẹẹrẹ, a lè lo omi tí ó rọ̀ sílẹ̀ láti kọ́ ibùdó agbára omi nínú ọ̀nà ìfúnpọ̀ omi, tàbí kí a kọ́ ibùdó agbára omi lẹ́gbẹ̀ẹ́ ibi ìfúnpọ̀ omi láti mú iná mànàmáná jáde láti inú ìṣàn omi ìfúnpọ̀, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Nítorí pé àwọn ilé iṣẹ́ agbára omi wọ̀nyí lè bá ìlànà ìfúnpọ̀ iná mànàmáná mu nígbà tí omi bá wà, pàtàkì wọn nínú ọrọ̀ ajé túbọ̀ hàn gbangba.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: May-19-2022
