Pelton turbine (tí a tún túmọ̀ sí: Pelton waterwheel tàbí Bourdain turbine, Gẹ̀ẹ́sì: Pelton wheel tàbí Pelton Turbine) jẹ́ irú turbine impact turbine kan, tí olùdámọ̀ràn ará Amẹ́ríkà Lester W. Alan Pelton ló ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀. Àwọn turbine Pelton máa ń lo omi láti ṣàn, wọ́n sì máa ń gbá waterwheel láti gba agbára, èyí tó yàtọ̀ sí waterwheel ìbílẹ̀ tí a fi ń lo sókè-injection waterwheel tí ìwọ̀n omi fúnra rẹ̀ ń fà. Kí a tó tẹ̀ àwòrán Pelton jáde, ọ̀pọ̀lọpọ̀ onírúurú ti impingement turbine wà, ṣùgbọ́n wọn kò ṣiṣẹ́ dáadáa ju ti Pelton lọ. Lẹ́yìn tí omi bá ti jáde kúrò nínú waterwheel, omi náà sábà máa ń ní iyára, ó sì máa ń fi agbára kinetic ti waterwheel ṣòfò. Ìrísí paddle Pelton jẹ́ irú èyí tí impeller fi impeller sílẹ̀ ní iyára kékeré lẹ́yìn tí ó bá ti ṣiṣẹ́ ní ìdajì iyára ti water jet; nítorí náà, àwòrán Pelton gba agbára ipa ti omi náà pátápátá, kí ó lè ní water turbine tó lágbára.
Lẹ́yìn tí omi tó ń ṣàn lọ́nà gíga tó sì ń yára wọ inú ọ̀nà omi, a máa darí ọ̀wọ̀n omi tó lágbára sí àwọn abẹ́ onígun mẹ́rin tó rí bí bọ́ọ̀kì lórí kẹ̀kẹ́ tó ń rìn nípasẹ̀ fáìlì abẹ́rẹ́ láti wakọ̀ kẹ̀kẹ́ tó ń rìn. Èyí ni a tún mọ̀ sí àwọn abẹ́ onígun mẹ́rin tó ń tì í, wọ́n yí ẹ̀gbẹ́ kẹ̀kẹ́ tó ń wakọ̀ ká, a sì máa ń pè é ní kẹ̀kẹ́ tó ń wakọ̀. (Wo fọ́tò fún ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ àlàyé, Vintage Pelton Turbine). Bí omi tó ń tì í mọ́ àwọn abẹ́ onígun mẹ́rin náà bá ń rìn lórí àwọn abẹ́ onígun mẹ́rin, ìtọ́sọ́nà omi náà yóò yípadà nítorí ìrísí bọ́ọ̀kì náà. Agbára omi náà yóò lo àkókò díẹ̀ lórí bọ́ọ̀kì omi àti ètò kẹ̀kẹ́ tó ń rìn, yóò sì lo èyí láti yí kẹ̀kẹ́ tó ń rìn padà; ìtọ́sọ́nà omi fúnra rẹ̀ “kò ṣeé yí padà”, a sì gbé ìṣàn omi síta bọ́ọ̀kì omi, ìwọ̀n ìṣàn omi náà yóò sì dínkù sí iyàrá tó kéré gan-an. Nígbà tí a bá ń ṣe èyí, a ó gbé agbára omi tó ń rìn lọ sí kẹ̀kẹ́ tó ń rìn lọ síbi tí a ó ti rìn lọ sí turbine omi. Nítorí náà, “ìpayà” náà lè ṣe iṣẹ́ fún turbine náà. Láti lè mú agbára àti ìṣiṣẹ́ turbine pọ̀ sí i, a ṣe ètò rotor àti turbine láti ṣe ìlọ́po méjì iyàrá ìṣiṣẹ́ omi náà sínú garawa. Àti pé ìwọ̀nba díẹ̀ lára agbára kinetic àtilẹ̀wá ti omi jet náà yóò wà nínú omi, èyí tí ó mú kí garawa náà ṣofo tí ó sì kún ní iyàrá kan náà (wo ìpamọ́ ibi-pupọ), kí omi titẹ titẹ gíga lè máa wà níbẹ̀ láìsí ìdádúró. Kò sí agbára tí a nílò láti fi ṣòfò. Lọ́pọ̀ ìgbà, a ó so àwọn garawa méjì pọ̀ mọ́ ara rotor náà, èyí tí yóò jẹ́ kí a pín ìṣàn omi sí àwọn páìpù méjì tí ó dọ́gba fún jíjó (wo àwòrán). Ìṣètò yìí ń ṣe ìwọ̀n agbára ẹrù ẹ̀gbẹ́ lórí rotor náà ó sì ń ran lọ́wọ́ láti rí i dájú pé ó rọrùn, nígbà tí a tún ń gbé agbára kinetic láti inú omi jet náà lọ sí rotor hydro turbine.
Níwọ́n ìgbà tí omi àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ omi kò ṣeé rọ̀, gbogbo agbára tó wà níbẹ̀ ni a máa ń gbà ní ìpele àkọ́kọ́ lẹ́yìn tí omi náà bá ti ṣàn sínú turbine. Ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, àwọn turbine Pelton ní apá kan ṣoṣo tó ń gbéra, láìdàbí àwọn turbine gaasi tó ń ṣiṣẹ́ lórí àwọn omi tó ṣeé rọ̀.
Àwọn ohun èlò tó wúlò: Àwọn turbines Pelton jẹ́ ọ̀kan lára àwọn turbines tó dára jùlọ fún ìṣẹ̀dá agbára hydroelectric, wọ́n sì jẹ́ irú turbines tó dára jùlọ fún àyíká nígbà tí omi tó wà bá ní gíga orí gíga àti ìwọ̀n ìṣàn omi tó kéré. Ó múná dóko. Nítorí náà, ní àyíká gíga orí gíga àti ìṣàn omi tó kéré, turbine Pelton ló múná dóko jùlọ, kódà bí a bá pín in sí méjì, ó ṣì ní agbára kan náà ní ti èrò. Bákan náà, àwọn ọ̀nà tí a lò fún àwọn odò abẹ́rẹ́ méjèèjì gbọ́dọ̀ jẹ́ èyí tó dára tóra, ọ̀kan nínú wọn nílò tube gígùn àti èkejì tube kúkúrú. A lè fi àwọn turbines Pelton sí àwọn ibi tí gbogbo wọn wà. Àwọn ilé iṣẹ́ agbára hydroelectric ti wà pẹ̀lú ọ̀pá hydraulic turbines tí ó wà ní ìpele tọ́ọ̀nù. Ẹ̀rọ ìfisẹ́lé tó tóbi jùlọ rẹ̀ lè tó 200 MW. Ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, àwọn turbines Pelton tí ó kéré jùlọ jẹ́ ìwọ̀n ínṣì díẹ̀, a sì lè lò wọ́n láti fa agbára jáde láti inú àwọn odò tí ó ń ṣàn ní gálọ́ọ̀nù díẹ̀ fún ìṣẹ́jú kan. Àwọn ètò omi ilé kan ń lo àwọn kẹ̀kẹ́ omi irú Pelton fún ìfijiṣẹ́ omi. A gbani nímọ̀ràn pé kí a lo àwọn ẹ̀rọ amúlétutù kékeré Pelton wọ̀nyí ní ibi gíga orí tó tó ẹsẹ̀ bàtà mẹ́sàn-án (9.1 m) tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ láti mú agbára tó pọ̀ jáde. Lọ́wọ́lọ́wọ́, gẹ́gẹ́ bí omi àti àwòrán rẹ̀, gíga orí ibi tí a fi ẹ̀rọ amúlétutù Pelton sí wà láàárín ẹsẹ̀ bàtà mẹ́sàn-án sí mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n (14.9 sí 1,799.8 m), ṣùgbọ́n kò sí ààlà ìmọ̀ ní lọ́wọ́lọ́wọ́.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kẹrin-02-2022
