ရေအားလျှပ်စစ်တာဘိုင်ဂျင်နရေတာအကြောင်း ပြည့်စုံစွာနားလည်ခြင်း

၁။ ဂျင်နရေတာ၏ အမျိုးအစားများနှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်သော ဝိသေသလက္ခဏာများ
ဂျင်နရေတာဆိုသည်မှာ စက်မှုစွမ်းအားကို အသုံးပြုသောအခါ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ပေးသည့် ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤပြောင်းလဲခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်တွင် စက်မှုစွမ်းအားသည် လေစွမ်းအင်၊ ရေစွမ်းအင်၊ အပူစွမ်းအင်၊ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင် စသည်တို့ကဲ့သို့သော အခြားစွမ်းအင်ပုံစံအမျိုးမျိုးမှ လာသည်။ လျှပ်စစ်အမျိုးအစားအလိုက် ဂျင်နရေတာများကို အဓိကအားဖြင့် DC ဂျင်နရေတာများနှင့် AC ဂျင်နရေတာများအဖြစ် ခွဲခြားထားသည်။

၁။ DC ဂျင်နရေတာ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ
DC ဂျင်နရေတာသည် အသုံးပြုရလွယ်ကူပြီး ယုံကြည်စိတ်ချရသော လည်ပတ်မှု၏ ဝိသေသလက္ခဏာများရှိသည်။ ၎င်းသည် DC ပါဝါထောက်ပံ့မှုလိုအပ်သော လျှပ်စစ်ပစ္စည်းကိရိယာအမျိုးမျိုးအတွက် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို တိုက်ရိုက်ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ သို့သော် DC ဂျင်နရေတာအတွင်းတွင် commutator တစ်ခုရှိပြီး ၎င်းသည် လျှပ်စစ်မီးပွားခြင်းကို အလွယ်တကူဖြစ်ပေါ်စေပြီး လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုထိရောက်မှုနည်းပါးသည်။ DC ဂျင်နရေတာကို DC မော်တာ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်ခွဲခြင်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ಲೇಪನ್ಯಾನುವಿಸခြင်း၊ အားသွင်းခြင်းနှင့် alternator ကို လှုံ့ဆော်ခြင်းအတွက် DC ပါဝါထောက်ပံ့မှုအဖြစ် ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။

၂။ အော်လ်တာနာ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ
AC ဂျင်နရေတာဆိုသည်မှာ ပြင်ပစက်ပိုင်းဆိုင်ရာအား၏ လုပ်ဆောင်ချက်အောက်တွင် AC ကိုထုတ်ပေးသော ဂျင်နရေတာကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဤဂျင်နရေတာအမျိုးအစားကို synchronous AC ပါဝါထုတ်လုပ်ခြင်းအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။
AC ဂျင်နရေတာများတွင် synchronous ဂျင်နရေတာသည် အသုံးအများဆုံးဖြစ်သည်။ ဤဂျင်နရေတာအမျိုးအစားသည် DC လျှပ်စီးကြောင်းဖြင့် လှုံ့ဆော်ပေးပြီး active power နှင့် reactive power နှစ်မျိုးလုံးကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ ၎င်းကို AC ပါဝါထောက်ပံ့မှုလိုအပ်သော ဝန်အားပစ္စည်းကိရိယာများသို့ ပါဝါထောက်ပံ့ရန် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ထို့အပြင်၊ အသုံးပြုသော prime movers အမျိုးမျိုးပေါ် မူတည်၍ synchronous ဂျင်နရေတာများကို steam turbine ဂျင်နရေတာများ၊ hydro ဂျင်နရေတာများ၊ ဒီဇယ်ဂျင်နရေတာများနှင့် wind turbine များအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။
အော်လ်တာနေတာများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုကြပြီး၊ ဂျင်နရေတာများကို ဓာတ်အားပေးစက်ရုံအမျိုးမျိုး၊ လုပ်ငန်းများ၊ ဆိုင်များ၊ အိမ်သုံးအရန်ဓာတ်အားထောက်ပံ့မှု၊ မော်တော်ကားများ စသည်တို့တွင် ဓာတ်အားထောက်ပံ့ရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။

ဂျင်နရေတာ၏ မော်ဒယ်နှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များ
ဂျင်နရေတာ၏ ထုတ်လုပ်မှုစီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် အသုံးပြုမှုကို လွယ်ကူချောမွေ့စေရန်အတွက် နိုင်ငံတော်သည် ဂျင်နရေတာမော်ဒယ်၏ စုစည်းမှုနည်းလမ်းကို ပေါင်းစည်းထားပြီး ဂျင်နရေတာအမည်ပြားကို ၎င်း၏အခွံ၏ ထင်ရှားသောနေရာတွင် ကပ်ထားပြီး၊ ၎င်းတွင် အဓိကအားဖြင့် ဂျင်နရေတာမော်ဒယ်၊ အဆင့်သတ်မှတ်ထားသောဗို့အား၊ အဆင့်သတ်မှတ်ထားသောပါဝါထောက်ပံ့မှု၊ အဆင့်သတ်မှတ်ထားသောပါဝါ၊ လျှပ်ကာအဆင့်၊ ကြိမ်နှုန်း၊ ပါဝါအချက်နှင့် အမြန်နှုန်းတို့ ပါဝင်သည်။

ဂျင်နရေတာ၏ မော်ဒယ်နှင့် အဓိပ္ပာယ်
ဂျင်နရေတာ၏ မော်ဒယ်သည် များသောအားဖြင့် ယူနစ်၏ မော်ဒယ်ဖော်ပြချက်ဖြစ်ပြီး၊ ဂျင်နရေတာမှ ထွက်ရှိသော ဗို့အားအမျိုးအစား၊ ဂျင်နရေတာယူနစ်အမျိုးအစား၊ ထိန်းချုပ်မှု ဝိသေသလက္ခဏာများ၊ ဒီဇိုင်း စီရီရယ်နံပါတ်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ ပါဝင်သည်။
ထို့အပြင်၊ ဂျင်နရေတာအချို့၏ မော်ဒယ်များသည် အလိုလိုသိနိုင်ပြီး ရိုးရှင်းသောကြောင့် ရုပ်ပုံ ၆ တွင်ပြထားသည့်အတိုင်း ထုတ်ကုန်နံပါတ်၊ အဆင့်သတ်မှတ်ထားသောဗို့အားနှင့် အဆင့်သတ်မှတ်ထားသောလျှပ်စီးကြောင်းအပါအဝင် ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် ပိုမိုအဆင်ပြေပါသည်။
(၁) အဆင့်သတ်မှတ်ထားသော ဗို့အား
အဆင့်သတ်မှတ်ထားသောဗို့အားကို ရည်ညွှန်းပြီး ပုံမှန်လည်ပတ်နေစဉ်အတွင်း ဂျင်နရေတာမှ အထွက်အဆင့်သတ်မှတ်ထားသောဗို့အားကို ရည်ညွှန်းပြီး ယူနစ်မှာ kV ဖြစ်သည်။
(၂) အဆင့်သတ်မှတ်ထားသော လက်ရှိ
အဆင့်သတ်မှတ်ထားသော လျှပ်စီးကြောင်းဆိုသည်မှာ ပုံမှန်နှင့် စဉ်ဆက်မပြတ်လည်ပတ်မှုအောက်တွင် ဂျင်နရေတာ၏ အမြင့်ဆုံးအလုပ်လုပ်သော လျှပ်စီးကြောင်းကို Ka ဖြင့် ရည်ညွှန်းသည်။ ဂျင်နရေတာ၏ အခြားကန့်သတ်ချက်များကို အဆင့်သတ်မှတ်ထားသောအခါ ဂျင်နရေတာသည် ဤလျှပ်စီးကြောင်းတွင် လည်ပတ်ပြီး ၎င်း၏ stator winding ၏ အပူချိန်မြင့်တက်မှုသည် ခွင့်ပြုထားသော အပိုင်းအခြားထက် မကျော်လွန်ပါ။
(၃) လည်ပတ်မှုအမြန်နှုန်း
ဂျင်နရေတာ၏ အမြန်နှုန်းဆိုသည်မှာ ဂျင်နရေတာ၏ အဓိကဝင်ရိုး၏ ၁ မိနစ်အတွင်း အမြင့်ဆုံးလည်ပတ်အမြန်နှုန်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဤကန့်သတ်ချက်သည် ဂျင်နရေတာ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် အရေးကြီးသော ကန့်သတ်ချက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
(၄) ကြိမ်နှုန်း
ကြိမ်နှုန်းဆိုသည်မှာ ဂျင်နရေတာတွင် AC sine wave ကာလ၏ အပြန်အလှန်ပြောင်းလဲမှုကို ရည်ညွှန်းပြီး ၎င်း၏ယူနစ်မှာ Hertz (Hz) ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဂျင်နရေတာ၏ ကြိမ်နှုန်းသည် 50Hz ဖြစ်ပါက ၎င်း၏ alternating current နှင့် အခြား parameters 1s ၏ ဦးတည်ရာသည် 50 ကြိမ်ပြောင်းလဲကြောင်း ဖော်ပြသည်။
(၅) ပါဝါအချက်
ဂျင်နရေတာသည် လျှပ်စစ်သံလိုက်ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို ထုတ်လုပ်ပေးပြီး ၎င်း၏ထွက်ရှိမှုပါဝါကို reactive power နှင့် active power ဟူ၍ အမျိုးအစားနှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ Reactive power ကို အဓိကအားဖြင့် သံလိုက်စက်ကွင်းထုတ်လုပ်ရန်နှင့် လျှပ်စစ်နှင့် သံလိုက်အားကို ပြောင်းလဲရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။ active power ကို အသုံးပြုသူများအတွက် ထောက်ပံ့ပေးသည်။ ဂျင်နရေတာ၏ စုစုပေါင်းထွက်ရှိမှုပါဝါတွင် active power အချိုးသည် power factor ဖြစ်သည်။
(၆) စတာတာ ချိတ်ဆက်မှု
ဂျင်နရေတာ၏ stator ချိတ်ဆက်မှုကို ပုံ ၉ တွင်ပြထားသည့်အတိုင်း တြိဂံပုံ (△ ပုံသဏ္ဍာန်) ချိတ်ဆက်မှုနှင့် ကြယ်ပုံ (Y ပုံသဏ္ဍာန်) ချိတ်ဆက်မှုဟူ၍ အမျိုးအစားနှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ ဂျင်နရေတာတွင် ဂျင်နရေတာ stator ၏ windings သုံးခုကို ကြယ်ပုံအဖြစ် ချိတ်ဆက်ထားလေ့ရှိသည်။
(၇) လျှပ်ကာအတန်းအစား
ဂျင်နရေတာ၏ insulation အဆင့်သည် အဓိကအားဖြင့် ၎င်း၏ insulation ပစ္စည်း၏ မြင့်မားသော အပူချိန်ခံနိုင်ရည်အဆင့်ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဂျင်နရေတာတွင် insulation ပစ္စည်းသည် အားနည်းချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပစ္စည်းသည် အပူချိန်မြင့်မားသောအခါတွင် အိုမင်းရင့်ရော်မှုကို အရှိန်မြှင့်ရန်နှင့် ပျက်စီးမှုကိုပင် အရှိန်မြှင့်ရန်လွယ်ကူသောကြောင့် မတူညီသော insulation ပစ္စည်းများ၏ အပူခံနိုင်ရည်အဆင့်သည်လည်း ကွဲပြားသည်။ ဤ parameter ကို များသောအားဖြင့် အက္ခရာများဖြင့် ကိုယ်စားပြုပြီး y သည် အပူခံနိုင်ရည်ရှိသော အပူချိန် 90 ℃၊ a သည် အပူခံနိုင်ရည်ရှိသော အပူချိန် 105 ℃၊ e သည် အပူခံနိုင်ရည်ရှိသော အပူချိန် 120 ℃၊ B သည် အပူခံနိုင်ရည်ရှိသော အပူချိန် 130 ℃၊ f သည် အပူခံနိုင်ရည်ရှိသော အပူချိန် 155 ℃၊ H သည် အပူခံနိုင်ရည်ရှိသော အပူချိန် 180 ℃ နှင့် C သည် အပူခံနိုင်ရည်ရှိသော အပူချိန် 180 ℃ ထက်ပိုသည်ကို ဖော်ပြသည်။
(၈) အခြား
အထက်ဖော်ပြပါ နည်းပညာဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များအပြင် ဂျင်နရေတာတွင် ဂျင်နရေတာ၏ အဆင့်အရေအတွက်၊ ယူနစ်၏ စုစုပေါင်းအလေးချိန်နှင့် ထုတ်လုပ်သည့်ရက်စွဲကဲ့သို့သော ကန့်သတ်ချက်များလည်း ရှိပါသည်။ ဤကန့်သတ်ချက်များသည် ဖတ်ရှုသည့်အခါ အလိုလိုသိနိုင်ပြီး နားလည်ရလွယ်ကူပြီး အသုံးပြုသည့်အခါ သို့မဟုတ် ဝယ်ယူသည့်အခါ အသုံးပြုသူများအတွက် အဓိကအားဖြင့် ရည်ညွှန်းပါသည်။

၃။ လိုင်းတွင် ဂျင်နရေတာ၏ သင်္ကေတ ဖော်ထုတ်ခြင်း
ဂျင်နရေတာသည် လျှပ်စစ်မောင်းနှင်အားနှင့် စက်ကိရိယာကဲ့သို့သော ထိန်းချုပ်မှုပတ်လမ်းများတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အစိတ်အပိုင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိန်းချုပ်မှုပတ်လမ်းတစ်ခုစီနှင့် သက်ဆိုင်သော ပုံကြမ်းကို ရေးဆွဲသောအခါ၊ ဂျင်နရေတာကို ၎င်း၏တကယ့်ပုံသဏ္ဍာန်ဖြင့် ထင်ဟပ်စေမည်မဟုတ်ဘဲ၊ ၎င်း၏လုပ်ဆောင်ချက်ကို ကိုယ်စားပြုသော ပုံများ သို့မဟုတ် ပုံကြမ်းများ၊ အက္ခရာများနှင့် အခြားသင်္ကေတများဖြင့် အမှတ်အသားပြုထားသည်။