ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများသည် ကမ္ဘာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အား၏ ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ထုတ်လုပ်ပေးပြီး လူဦးရေ ၁ ဘီလီယံကျော်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထောက်ပံ့ပေးပါသည်။ အမျိုးသားပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်ဓာတ်ခွဲခန်း၏ အဆိုအရ ကမ္ဘာ့ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများသည် စုစုပေါင်း မဂ္ဂါဝပ် ၆၇၅,၀၀၀ ထုတ်လုပ်ပြီး ရေနံစည်ပေါင်း ၃.၆ ဘီလီယံနှင့် ညီမျှသော စွမ်းအင်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ ၂,၀၀၀ ကျော် လည်ပတ်နေပြီး ရေအားလျှပ်စစ်သည် နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်အရင်းအမြစ်ဖြစ်လာစေသည်။
ဤဆောင်းပါးတွင်၊ ရေကျဆင်းခြင်းက စွမ်းအင်ကို မည်သို့ဖန်တီးပေးသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ ကြည့်ရှုမည်ဖြစ်ပြီး ရေအားလျှပ်စစ်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ရေစီးဆင်းမှုကို ဖန်တီးပေးသည့် ရေအရင်းအမြစ်သံသရာအကြောင်းကို လေ့လာပါမည်။ သင့်နေ့စဉ်ဘဝကို သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည့် ရေအားလျှပ်စစ်၏ ထူးခြားသောအသုံးချမှုတစ်ခုကိုလည်း သင်တွေ့မြင်ရမည်ဖြစ်သည်။
မြစ်တစ်စင်း လိမ့်ဆင်းသွားတာကို ကြည့်ရင်း ဒီရေစီးကြောင်းရဲ့ စွမ်းအားကို မြင်ယောင်ကြည့်ဖို့ ခက်ပါတယ်။ ရေဖြူလှေစီးဖူးရင် မြစ်ရဲ့ စွမ်းအားရဲ့ အစိတ်အပိုင်းလေးတစ်ခုကို ခံစားမိမှာပါ။ ရေဖြူရေစီးကြောင်းတွေဟာ မြစ်တစ်စင်းလို ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ရေအများအပြားကို ကုန်းဆင်းအတိုင်း သယ်ဆောင်လာပြီး ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ ရေလမ်းကြောင်းကနေတစ်ဆင့် ပိတ်ဆို့မှုတွေ ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ မြစ်ဟာ ဒီအပေါက်ကနေ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားတဲ့အခါ ရေစီးဆင်းမှု မြန်ဆန်လာပါတယ်။ ရေကြီးရေလျှံမှုတွေက ရေထုထည်ကြီးမားလွန်းရင် ဘယ်လောက်အားရှိနိုင်လဲဆိုတာကို ပြသတဲ့ နောက်ထပ်ဥပမာတစ်ခုပါပဲ။
ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများသည် ရေ၏စွမ်းအင်ကို အသုံးချပြီး ထိုစွမ်းအင်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အားအဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ရိုးရှင်းသောစက်ပိုင်းဆိုင်ရာများကို အသုံးပြုကြသည်။ ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများသည် အမှန်တကယ်တွင် အတော်လေးရိုးရှင်းသော အယူအဆပေါ်တွင် အခြေခံထားသည် - ရေကာတာမှတစ်ဆင့် စီးဆင်းသောရေသည် တာဘိုင်ကို လည်ပတ်စေပြီး ဂျင်နရေတာကို လည်ပတ်စေသည်။
ရိုးရာရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ၏ အခြေခံအစိတ်အပိုင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
ရေကာတာ – ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံအများစုသည် ရေကိုထိန်းထားသည့် ရေကာတာတစ်ခုအပေါ် မှီခိုနေရပြီး ရေလှောင်ကန်ကြီးတစ်ခု ဖန်တီးပေးပါသည်။ ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်ရှိ Grand Coulee ရေကာတာရှိ Roosevelt ရေကန်ကဲ့သို့ ဤရေလှောင်ကန်ကို အပန်းဖြေရေကန်အဖြစ် မကြာခဏအသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
ရေဝင်ပေါက် – ရေကာတာရှိ တံခါးများပွင့်သွားပြီး ဆွဲငင်အားက ရေကို တာဘိုင်သို့ ဦးတည်သော ပိုက်လိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် penstock မှတစ်ဆင့် ဆွဲယူသည်။ ရေသည် ဤပိုက်မှတစ်ဆင့် စီးဆင်းသည်နှင့်အမျှ ဖိအားမြင့်တက်လာသည်။
တာဘိုင် – ရေသည် တာဘိုင်၏ ကြီးမားသော ဓါးသွားများကို ရိုက်ခတ်ပြီး လှည့်ပတ်ကာ ၎င်းအပေါ်ရှိ ဂျင်နရေတာနှင့် ရိုးတံမှတစ်ဆင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများအတွက် အသုံးအများဆုံး တာဘိုင်အမျိုးအစားမှာ ဖရန်စစ်တာဘိုင်ဖြစ်ပြီး ဓါးသွားကွေးများပါသည့် ကြီးမားသော ဒစ်ခ်ကဲ့သို့ပုံပေါ်သည်။ ရေနှင့်စွမ်းအင်ပညာရေးဖောင်ဒေးရှင်း (FWEE) ၏ အဆိုအရ တာဘိုင်တစ်ခုသည် တန်ချိန် ၁၇၂ အထိ အလေးချိန်ရှိပြီး တစ်မိနစ်လျှင် ၉၀ လည်ပတ်နှုန်း (rpm) ဖြင့် လည်ပတ်နိုင်သည်။
ဂျင်နရေတာများ – တာဘိုင်ဓါးများ လည်ပတ်သည်နှင့်အမျှ ဂျင်နရေတာအတွင်းရှိ သံလိုက်များစွာလည်း လည်ပတ်ပါသည်။ ဧရာမသံလိုက်များသည် ကြေးနီကွိုင်များကို ဖြတ်သန်း၍ လည်ပတ်ပြီး ရွေ့လျားနေသော အီလက်ထရွန်များဖြင့် အပြန်အလှန်လျှပ်စီးကြောင်း (AC) ကို ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ (ဂျင်နရေတာ မည်သို့အလုပ်လုပ်သည်ကို နောက်ပိုင်းတွင် ပိုမိုလေ့လာနိုင်ပါသည်။)
ထရန်စဖော်မာ – ဓာတ်အားပေးစက်ရုံအတွင်းရှိ ထရန်စဖော်မာသည် AC ကိုယူပြီး ဗို့အားမြင့် လျှပ်စီးကြောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးသည်။
ဓာတ်အားလိုင်းများ – ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတိုင်းမှ ဝါယာကြိုးလေးချောင်း ပါရှိသည်- တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဓာတ်အားအဆင့်သုံးဆင့်နှင့် သုံးခုစလုံးအတွက် ဘုံဖြစ်သော ကြားနေ သို့မဟုတ် မြေပြင်။ (ဓာတ်အားလိုင်း ပို့လွှတ်မှုအကြောင်း ပိုမိုလေ့လာရန် ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးရေး ဂရစ်များ မည်သို့အလုပ်လုပ်သည်ကို ဖတ်ရှုပါ။)
ထွက်သွားသည့်ရေ – အသုံးပြုပြီးသောရေကို tailraces ဟုခေါ်သော ပိုက်လိုင်းများမှတစ်ဆင့် သယ်ဆောင်ပြီး မြစ်အောက်ဘက်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်သည်။
ရေလှောင်ကန်ထဲကရေကို သိုလှောင်ထားတဲ့စွမ်းအင်လို့ ယူဆပါတယ်။ ဂိတ်တွေဖွင့်လိုက်တဲ့အခါ ရေလှောင်ကန်ထဲကရေဟာ ရွေ့လျားနေတဲ့အတွက် kinetic energy ဖြစ်လာပါတယ်။ ထုတ်လုပ်တဲ့လျှပ်စစ်ပမာဏကို အချက်ပေါင်းများစွာက ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ အဲဒီအချက်နှစ်ချက်ကတော့ ရေစီးဆင်းမှုပမာဏနဲ့ hydraulic head ပမာဏပါ။ head ဆိုတာ ရေမျက်နှာပြင်နဲ့ တာဘိုင်တွေကြားက အကွာအဝေးကို ရည်ညွှန်းပါတယ်။ head နဲ့ flow တိုးလာတာနဲ့အမျှ ထုတ်လုပ်တဲ့လျှပ်စစ်လည်း တိုးလာပါတယ်။ head ဟာ ရေလှောင်ကန်ထဲက ရေပမာဏပေါ် မူတည်လေ့ရှိပါတယ်။
ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံအမျိုးအစား နောက်တစ်မျိုးရှိပါသေးတယ်၊ အဲဒါကို ရေစုပ်စက်နဲ့သိုလှောင်စက်ရုံလို့ခေါ်ပါတယ်။ ရိုးရာရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံမှာ ရေလှောင်ကန်ကရေဟာ စက်ရုံကိုဖြတ်ပြီး စီးဆင်းကာ မြစ်ကြောင်းအတိုင်း စီးဆင်းသွားပါတယ်။
အထက်ရေလှောင်ကန် – ရိုးရာရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံကဲ့သို့ပင် ရေကာတာတစ်ခုသည် ရေလှောင်ကန်တစ်ခုကို ဖန်တီးပေးသည်။ ဤရေလှောင်ကန်ရှိရေသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရန် ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံမှတစ်ဆင့် စီးဆင်းသည်။
အောက်ပိုင်းရေလှောင်ကန် – ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံမှ ထွက်လာသောရေသည် မြစ်ထဲသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ပြီး အောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းမည့်အစား အောက်ပိုင်းရေလှောင်ကန်ထဲသို့ စီးဆင်းသည်။
ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော တာဘိုင်ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စက်ရုံသည် အပေါ်ပိုင်းရေလှောင်ကန်သို့ ရေပြန်စုပ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို အလုပ်များချိန်မဟုတ်သောအချိန်များတွင် လုပ်ဆောင်သည်။ အခြေခံအားဖြင့် ဒုတိယရေလှောင်ကန်သည် အပေါ်ပိုင်းရေလှောင်ကန်ကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းပေးသည်။ အပေါ်ပိုင်းရေလှောင်ကန်သို့ ရေပြန်စုပ်ခြင်းဖြင့် စက်ရုံသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အသုံးများသောအချိန်များတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရန် ရေပိုမိုရရှိမည်ဖြစ်သည်။
ဂျင်နရေတာ
ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ၏ အဓိကအချက်မှာ ဂျင်နရေတာဖြစ်သည်။ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံအများစုတွင် ဤဂျင်နရေတာများစွာရှိသည်။
သင်ခန့်မှန်းမိသည့်အတိုင်း ဂျင်နရေတာသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ ဤနည်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ခြင်း၏ အခြေခံလုပ်ငန်းစဉ်မှာ ဝါယာကြိုးကွိုင်များအတွင်းရှိ သံလိုက်စီးရီးတစ်ခုကို လှည့်ပတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် အီလက်ထရွန်များကို ရွှေ့ပေးပြီး လျှပ်စစ်စီးကြောင်းကို ထုတ်လုပ်ပေးသည်။
ဟူးဗားဆည်တွင် စုစုပေါင်း ဓာတ်အားထုတ်လုပ်သည့် ဂျင်နရေတာ ၁၇ ခုရှိပြီး တစ်လုံးလျှင် မဂ္ဂါဝပ် ၁၃၃ အထိ ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ ဟူးဗားဆည် ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ၏ စုစုပေါင်းစွမ်းရည်မှာ မဂ္ဂါဝပ် ၂၀၇၄ ဖြစ်သည်။ ဂျင်နရေတာတစ်ခုစီကို အောက်ပါအခြေခံအစိတ်အပိုင်းများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်-
ရိုးတံ
လှုံ့ဆော်ကိရိယာ
ရိုတာ
စတေတာ
တာဘိုင်လည်ပတ်သည်နှင့်အမျှ excitor သည် rotor သို့ လျှပ်စစ်စီးကြောင်းပေးပို့သည်။ rotor သည် stator ဟုခေါ်သော ကြေးနီဝါယာကြိုးကွိုင်အတွင်း လည်ပတ်သော ကြီးမားသော လျှပ်စစ်သံလိုက်များစီးရီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကွိုင်နှင့် သံလိုက်များကြားရှိ သံလိုက်စက်ကွင်းသည် လျှပ်စစ်စီးကြောင်းတစ်ခုကို ဖန်တီးပေးသည်။
ဟူးဗားဆည်တွင် ၁၆,၅၀၀ အမ်ပီယာရှိသော လျှပ်စီးကြောင်းသည် ဂျင်နရေတာမှ ထရန်စဖော်မာသို့ ရွေ့လျားပြီး ပို့လွှတ်ခြင်းမပြုမီ ၂၃၀,၀၀၀ အမ်ပီယာအထိ မြင့်တက်သွားသည်။
ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများသည် သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာသော၊ စဉ်ဆက်မပြတ်ဖြစ်ပေါ်နေသော လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည့် မိုးရွာသွန်းမှုနှင့် မြစ်ရေမြင့်တက်မှုဖြစ်စဉ်ကို အခွင့်ကောင်းယူကြသည်။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များသည် ရေမော်လီကျူးများကို ဖြိုခွဲလိုက်သောအခါ ကျွန်ုပ်တို့၏ဂြိုဟ်သည် လေထုမှတစ်ဆင့် ရေအနည်းငယ်ကို နေ့စဉ်ဆုံးရှုံးနေရသည်။ သို့သော် တစ်ချိန်တည်းမှာပင် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုမှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာမြေအတွင်းပိုင်းမှ ရေအသစ်များ ထုတ်လွှတ်သည်။ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေပမာဏနှင့် ဆုံးရှုံးသွားသော ရေပမာဏမှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို ကမ္ဘာ့ရေထုထည်စုစုပေါင်းသည် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့်ရှိသည်။ ၎င်းသည် သမုဒ္ဒရာများ၊ မြစ်များနှင့် မိုးရေများကဲ့သို့ အရည်ဖြစ်နိုင်သည်။ ရေခဲမြစ်များကဲ့သို့ အစိုင်အခဲဖြစ်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ် လေထုထဲရှိ မမြင်ရသော ရေငွေ့များကဲ့သို့ ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်နိုင်သည်။ လေစီးကြောင်းများက ဂြိုဟ်ပတ်ပတ်လည်တွင် ရွေ့လျားသွားသည်နှင့်အမျှ ရေသည် အခြေအနေများ ပြောင်းလဲသွားသည်။ လေစီးကြောင်းများကို နေ၏အပူပေးလုပ်ဆောင်ချက်က ထုတ်ပေးသည်။ လေစီးကြောင်းစက်ဝန်းများကို ဂြိုဟ်၏ အခြားနေရာများထက် အီကွေတာပေါ်တွင် နေက ပိုမိုထွန်းလင်းခြင်းကြောင့် ဖန်တီးသည်။
လေစီးကြောင်းသံသရာများသည် ကမ္ဘာမြေ၏ရေပေးဝေမှုကို ရေဗေဒသံသရာဟုခေါ်သော ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်သံသရာမှတစ်ဆင့် မောင်းနှင်သည်။ နေမင်းသည် အရည်ရေကို အပူပေးသောအခါ ရေသည် လေထဲတွင် အငွေ့ပျံသွားသည်။ နေမင်းသည် လေကို အပူပေးပြီး လေသည် လေထုထဲတွင် မြင့်တက်လာစေသည်။ လေသည် အထက်သို့ ပိုမိုအေးသောကြောင့် ရေငွေ့တက်လာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းသည် အေးလာပြီး ရေစက်များအဖြစ် ငွေ့ရည်ဖွဲ့သည်။ တစ်နေရာတည်းတွင် ရေစက်များ လုံလောက်စွာစုပုံလာသောအခါ ရေစက်များသည် မိုးရေအဖြစ် ကမ္ဘာမြေပေါ်သို့ ပြန်လည်ကျဆင်းလာစေရန် လုံလောက်သော အလေးချိန်ရှိလာနိုင်သည်။
ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများအတွက် ရေလည်ပတ်မှုသံသရာသည် အရေးကြီးပါသည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့သည် ရေစီးဆင်းမှုပေါ်တွင် မှီခိုနေရသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ စက်ရုံအနီးတွင် မိုးမရွာပါက အထက်ပိုင်းရေများ စုပုံလာမည်မဟုတ်ပါ။ အထက်ပိုင်းရေများ စုပုံလာခြင်းမရှိပါက ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံမှတစ်ဆင့် ရေစီးဆင်းမှုနည်းပါးပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်မှု နည်းပါးသွားမည်ဖြစ်သည်။
ပို့စ်တင်ချိန်: ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၇ ရက်
