ప్రపంచ జలవిద్యుత్ కేంద్రాల ప్రధాన రకాలు మరియు పరిచయం

జలవిద్యుత్ అనేది ఇంజనీరింగ్ చర్యలను ఉపయోగించి సహజ నీటి శక్తిని విద్యుత్ శక్తిగా మార్చే ప్రక్రియ. ఇది నీటి శక్తి వినియోగానికి ప్రాథమిక మార్గం. ఈ వినియోగ నమూనాలో ఇంధన వినియోగం మరియు పర్యావరణ కాలుష్యం లేకపోవడం, వర్షపాతం ద్వారా నీటి శక్తిని నిరంతరం భర్తీ చేయగలగడం, సరళమైన విద్యుత్-యాంత్రిక పరికరాలు మరియు సౌకర్యవంతమైన, అనుకూలమైన నిర్వహణ వంటి ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. అయితే, సాధారణంగా పెట్టుబడి అధికంగా ఉంటుంది, నిర్మాణ కాలం సుదీర్ఘంగా ఉంటుంది మరియు కొన్నిసార్లు వరదల వల్ల నష్టాలు కూడా సంభవిస్తాయి. సమగ్ర వినియోగం కోసం జలవిద్యుత్‌ను తరచుగా వరద నియంత్రణ, నీటిపారుదల మరియు నౌకా రవాణాతో కలిపి ఉపయోగిస్తారు. (రచయిత: పాంగ్ మింగ్లీ)

జలవిద్యుత్ మూడు రకాలుగా ఉంటుంది:

1. సాంప్రదాయ జలవిద్యుత్ కేంద్రం
అంటే, ఆనకట్ట జలవిద్యుత్, దీనిని రిజర్వాయర్ జలవిద్యుత్ అని కూడా అంటారు. ఆనకట్టలో నిల్వ చేసిన నీటితో రిజర్వాయర్ ఏర్పడుతుంది, మరియు దాని గరిష్ట ఉత్పాదక శక్తి రిజర్వాయర్ పరిమాణం మరియు నీటి అవుట్‌లెట్ స్థానం మరియు నీటి ఉపరితల ఎత్తు మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసం ద్వారా నిర్ణయించబడుతుంది. ఈ ఎత్తు వ్యత్యాసాన్ని హెడ్ అని అంటారు, దీనిని డ్రాప్ లేదా హెడ్ అని కూడా పిలుస్తారు, మరియు నీటి యొక్క స్థితిశక్తి హెడ్‌కు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది.

2. రన్ ఆఫ్ ది రివర్ హైడ్రోపవర్ స్టేషన్ (ROR)
అంటే, నదీ ప్రవాహ జలవిద్యుత్, దీనిని రన్ఆఫ్ జలవిద్యుత్ అని కూడా అంటారు, ఇది జలశక్తిని ఉపయోగించుకునే ఒక రూపం, కానీ దీనికి విద్యుత్ ఉత్పత్తి కోసం చాలా తక్కువ నీరు అవసరం లేదా పెద్ద మొత్తంలో నీటిని నిల్వ చేయవలసిన అవసరం ఉండదు. నదీ ప్రవాహ జలవిద్యుత్‌కు దాదాపుగా నీటి నిల్వ అవసరం ఉండదు, లేదా చాలా చిన్న నీటి నిల్వ సౌకర్యాలను నిర్మించాల్సి ఉంటుంది. చిన్న నీటి నిల్వ సౌకర్యాలను నిర్మించినప్పుడు, ఈ రకమైన నీటి నిల్వ సౌకర్యాలను సర్దుబాటు కొలను (అడ్జస్ట్‌మెంట్ పూల్) లేదా ఫోర్‌బే (ఫోర్‌బే) అని పిలుస్తారు. పెద్ద ఎత్తున నీటి నిల్వ సౌకర్యాలు లేనందున, సిచువాన్ ప్రవాహ విద్యుత్ ఉత్పత్తి పేర్కొన్న నీటి వనరు యొక్క కాలానుగుణ నీటి పరిమాణ మార్పుకు చాలా సున్నితంగా ఉంటుంది. అందువల్ల, సిచువాన్ ప్రవాహ విద్యుత్ ప్లాంటును సాధారణంగా ఒక అంతరాయ శక్తి వనరుగా నిర్వచిస్తారు. చువాన్లియు విద్యుత్ ప్లాంటులో ఏ సమయంలోనైనా నీటి ప్రవాహాన్ని నియంత్రించగల నియంత్రణ ట్యాంకును నిర్మిస్తే, దానిని పీక్ షేవింగ్ పవర్ ప్లాంట్ లేదా బేస్ లోడ్ పవర్ ప్లాంట్‌గా ఉపయోగించవచ్చు.

3. అలల శక్తి
ఆటుపోట్ల వల్ల సముద్రపు నీటి మట్టం పెరగడం, తగ్గడం ఆధారంగా ఆటుపోట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి జరుగుతుంది. సాధారణంగా, విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేయడానికి జలాశయాలను నిర్మిస్తారు, కానీ విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేయడానికి ఆటుపోట్ల నీటిని నేరుగా ఉపయోగించే పద్ధతులు కూడా ఉన్నాయి. ప్రపంచంలో ఆటుపోట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తికి అనువైన ప్రదేశాలు ఎక్కువగా లేవు. యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో ఎనిమిది అనువైన ప్రదేశాలు ఉన్నాయి, మరియు వాటి సామర్థ్యం దేశ విద్యుత్ అవసరాలలో 20% తీర్చడానికి సరిపోతుందని అంచనా వేయబడింది.
వాస్తవానికి, మూడు జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి పద్ధతులలో సాంప్రదాయ జలవిద్యుత్ కేంద్రాలు ఆధిపత్యం వహిస్తాయి. దీనికి అదనంగా, పంప్డ్ స్టోరేజ్ పవర్ స్టేషన్ సాధారణంగా విద్యుత్ వ్యవస్థ యొక్క అదనపు విద్యుత్‌ను (వరద కాలంలో, సెలవు దినాల్లో లేదా అర్ధరాత్రి వేళల్లో విద్యుత్ తక్కువగా ఉన్నప్పుడు) ఉపయోగించి, దిగువ రిజర్వాయర్ నుండి ఎగువ రిజర్వాయర్‌కు నీటిని పంప్ చేసి నిల్వ చేస్తుంది; వ్యవస్థపై భారం గరిష్ట స్థాయికి చేరినప్పుడు, ఎగువ రిజర్వాయర్‌లోని నీటిని కిందకు దించి, వాటర్ టర్బైన్‌ను నడపడం ద్వారా వాటర్ టర్బైన్ జనరేటర్‌ను నడిపి విద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. పీక్ షేవింగ్ మరియు వ్యాలీ ఫిల్లింగ్ అనే రెండు విధులతో, ఇది విద్యుత్ వ్యవస్థకు అత్యంత ఆదర్శవంతమైన పీక్ షేవింగ్ విద్యుత్ సరఫరాగా నిలుస్తుంది. అంతేకాకుండా, దీనిని ఫ్రీక్వెన్సీ మాడ్యులేషన్, ఫేజ్ మాడ్యులేషన్, వోల్టేజ్ రెగ్యులేషన్ మరియు స్టాండ్‌బైగా కూడా ఉపయోగించవచ్చు. ఇది పవర్ గ్రిడ్ యొక్క సురక్షితమైన మరియు అధిక-నాణ్యత కార్యకలాపాలను నిర్ధారించడంలో మరియు వ్యవస్థ యొక్క ఆర్థిక వ్యవస్థను మెరుగుపరచడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది.
పంప్డ్ స్టోరేజ్ పవర్ స్టేషన్ స్వయంగా విద్యుత్ శక్తిని ఉత్పత్తి చేయదు, కానీ పవర్ గ్రిడ్‌లో విద్యుత్ ఉత్పత్తి మరియు విద్యుత్ సరఫరా మధ్య ఉన్న వైరుధ్యాన్ని సమన్వయం చేయడంలో పాత్ర పోషిస్తుంది; స్వల్పకాలిక గరిష్ట లోడ్‌లో పీక్ లోడ్ నియంత్రణ ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది; వేగవంతమైన ప్రారంభం మరియు అవుట్‌పుట్ మార్పు పవర్ గ్రిడ్ యొక్క విద్యుత్ సరఫరా విశ్వసనీయతను నిర్ధారించగలవు మరియు పవర్ గ్రిడ్ యొక్క విద్యుత్ సరఫరా నాణ్యతను మెరుగుపరుస్తాయి. ఇప్పుడు దీనిని జలవిద్యుత్‌కు కాకుండా, విద్యుత్ నిల్వకు ఆపాదిస్తున్నారు.
ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా 1000 మెగావాట్లకు పైగా స్థాపిత సామర్థ్యం గల 193 జలవిద్యుత్ కేంద్రాలు పనిచేస్తుండగా, 21 నిర్మాణంలో ఉన్నాయి. వీటిలో, 1000 మెగావాట్లకు పైగా స్థాపిత సామర్థ్యం గల 55 జలవిద్యుత్ కేంద్రాలు చైనాలో పనిచేస్తుండగా, 5 నిర్మాణంలో ఉన్నాయి. ఈ విషయంలో చైనా ప్రపంచంలోనే మొదటి స్థానంలో ఉంది.