Lub zog dej yog lub zog loj tshaj plaws uas siv tau dua tshiab thoob ntiaj teb, tsim tau ntau dua ob npaug ntawm lub zog cua, thiab ntau dua plaub npaug ntawm lub hnub. Thiab kev nqus dej mus rau saum roob, uas yog "pumped storage hydropower", muaj ntau dua 90% ntawm lub ntiaj teb tag nrho cov peev xwm khaws cia zog.
Tab sis txawm hais tias lub zog fais fab hydropower muaj feem cuam tshuam loj heev los, peb tsis hnov ntau txog nws hauv Tebchaws Meskas. Txawm hais tias ob peb xyoos dhau los no tau pom tus nqi cua thiab lub hnub ci poob qis thiab muaj ntau heev, kev tsim hluav taws xob hauv tsev tseem nyob ruaj khov, vim tias lub tebchaws twb tau tsim cov chaw tsim hluav taws xob hydropower hauv cov chaw zoo tshaj plaws.
Thoob ntiaj teb, nws yog ib zaj dab neeg txawv. Tuam Tshoj tau txhawb nqa nws txoj kev loj hlob ntawm kev lag luam los ntawm kev tsim ntau txhiab lub pas dej tshiab, feem ntau yog cov pas dej loj, rau ob peb xyoos dhau los. Africa, Is Nrias teb, thiab lwm lub tebchaws hauv Asia thiab Pacific tau teeb tsa los ua tib yam.
Tab sis kev nthuav dav yam tsis muaj kev saib xyuas ib puag ncig nruj heev yuav ua rau muaj teeb meem, vim tias cov pas dej thiab cov pas dej khaws dej ua rau cov ecosystem ntawm tus dej thiab cov chaw nyob ib puag ncig puas tsuaj, thiab cov kev tshawb fawb tsis ntev los no qhia tau tias cov pas dej khaws dej tuaj yeem tso cov pa roj carbon dioxide thiab methane ntau dua li qhov tau nkag siab yav dhau los. Ntxiv mus, qhov av qhuav uas cuam tshuam los ntawm huab cua ua rau hydro ua lub zog tsis txhim khu kev qha, vim tias cov pas dej hauv American West tau poob ntau ntawm lawv lub peev xwm tsim hluav taws xob.
"Hauv ib xyoos ib zaug, Hoover Dam yuav tsim tau li ntawm 4.5 billion kilowatt teev ntawm lub zog," Mark Cook, Tus Thawj Coj ntawm Hoover Dam uas muaj npe nrov hais. "Nrog rau lub pas dej yog li nws yog tam sim no, nws zoo li 3.5 billion kilowatt teev."
Txawm li cas los xij, cov kws tshaj lij hais tias dej muaj lub luag haujlwm tseem ceeb hauv lub neej yav tom ntej uas rov ua dua tshiab tau 100%, yog li kev kawm paub yuav ua li cas kom txo tau cov teeb meem no yog qhov tseem ceeb.
Cov dej fais fab hauv tsev
Xyoo 2021, lub zog fais fab hauv dej muaj li ntawm 6% ntawm kev tsim hluav taws xob hauv Tebchaws Meskas thiab 32% ntawm kev tsim hluav taws xob rov ua dua tshiab. Hauv tebchaws, nws yog lub zog rov ua dua tshiab loj tshaj plaws txog xyoo 2019, thaum cua tau dhau nws.
Tebchaws Meskas tsis xav tias yuav pom kev loj hlob ntawm cov hluav taws xob hydropower ntau hauv kaum xyoo tom ntej no, ib feem yog vim muaj cov txheej txheem tso cai thiab kev tso cai nyuaj heev.
"Nws siv nyiaj ntau kaum lab daus las thiab ntau xyoo ntawm kev siv zog los ua kom tiav cov txheej txheem tso cai. Thiab rau qee qhov chaw no, tshwj xeeb tshaj yog qee qhov chaw me me, lawv tsuas yog tsis muaj nyiaj lossis lub sijhawm ntawd," Malcolm Woolf, Thawj Tswj Hwm thiab CEO ntawm National Hydropower Association hais. Nws kwv yees tias muaj ntau lub koom haum sib txawv koom nrog kev tso cai lossis rov tso cai rau ib qho chaw hydropower. Cov txheej txheem, nws hais tias, siv sijhawm ntev dua li kev tso cai rau lub chaw tsim hluav taws xob nuclear.
Vim tias qhov nruab nrab ntawm cov chaw tsim hluav taws xob hauv Tebchaws Meskas muaj hnub nyoog tshaj 60 xyoo, ntau lub yuav tsum tau rov ua daim ntawv tso cai sai sai no.
"Yog li peb yuav ntsib ntau qhov kev tso daim ntawv tso cai, uas yog qhov txawv txawv thaum peb tab tom sim nce qhov ntau ntawm kev hloov pauv tau yooj yim, tsis muaj carbon uas peb muaj hauv lub tebchaws no," Woolf hais.
Tiamsis Lub Tsev Haujlwm Saib Xyuas Zog hais tias muaj peev xwm rau kev loj hlob hauv tebchaws, los ntawm kev txhim kho cov chaw tsim hluav taws xob qub thiab ntxiv hluav taws xob rau cov pas dej uas twb muaj lawm.
"Peb muaj 90,000 lub pas dej nyob hauv lub tebchaws no, feem ntau ntawm cov pas dej tau tsim los tswj dej nyab, rau kev ywg dej, rau kev khaws dej, thiab rau kev ua si. Tsuas yog 3% ntawm cov pas dej ntawd tau siv rau kev tsim hluav taws xob," Woolf hais.
Kev loj hlob hauv lub sector kuj vam khom kev nthuav dav ntawm lub twj tso kua dej hydropower, uas tau txais kev txhawb nqa los ua ib txoj hauv kev los "ruaj khov" cov khoom siv rov ua dua tshiab, khaws cov zog ntau dhau rau kev siv thaum lub hnub tsis ci thiab cua tsis tshuab.
Thaum lub chaw cia dej uas siv lub twj tso kua dej los tsim hluav taws xob, nws ua haujlwm zoo li lub chaw tsim hluav taws xob ib txwm muaj: Dej ntws los ntawm lub pas dej sab saud mus rau sab qis, thiab tig lub cav turbine uas tsim hluav taws xob mus raws txoj kev. Qhov txawv yog tias lub chaw cia dej uas siv lub twj tso kua dej tuaj yeem rov them hluav taws xob, siv lub zog los ntawm lub network los tso dej los ntawm hauv qab mus rau lub pas dej sab saud, yog li ntawd khaws lub zog uas tuaj yeem tso tawm thaum xav tau.
Txawm hais tias lub chaw cia khoom siv dej muaj peev xwm tsim hluav taws xob li ntawm 22 gigawatts niaj hnub no, muaj ntau tshaj 60 gigawatts ntawm cov haujlwm uas tau thov hauv cov kav dej tsim kho. Qhov ntawd yog qhov thib ob tsuas yog Tuam Tshoj xwb.
Nyob rau xyoo tas los no, daim ntawv tso cai thiab daim ntawv thov daim ntawv tso cai rau cov tshuab cia dej uas tau nqus dej tau nce ntxiv ntau heev, thiab cov thev naus laus zis tshiab tau raug txiav txim siab. Cov no suav nrog cov chaw "kaw-loop", uas tsis muaj lub pas dej txuas nrog qhov chaw dej sab nraud, lossis cov chaw me me uas siv cov thoob dej es tsis yog cov pas dej. Ob txoj kev no yuav tsis cuam tshuam rau ib puag ncig ib puag ncig.
Cov pa phem thiab kev qhuav
Kev thaiv dej ntawm cov dej ntws lossis tsim cov pas dej tshiab tuaj yeem cuam tshuam kev tsiv teb tsaws chaw ntawm cov ntses thiab ua rau puas tsuaj rau cov ecosystem thiab cov chaw nyob ib puag ncig. Cov pas dej thiab cov pas dej tau ua rau kaum tawm lab tus tib neeg raug tshem tawm thoob plaws keeb kwm, feem ntau yog cov zej zog ib txwm lossis cov zej zog nyob deb nroog.
Cov kev puas tsuaj no tau lees paub dav dav. Tab sis qhov teeb meem tshiab - cov pa phem los ntawm cov pas dej - tam sim no tau txais kev saib xyuas ntau ntxiv.
"Yam uas tib neeg tsis paub yog tias cov pas dej no tso tawm ntau cov pa roj carbon dioxide thiab methane mus rau hauv huab cua, ob qho tib si yog cov pa roj av uas ua rau lub ntiaj teb sov," Ilissa Ocko, Tus Kws Tshawb Fawb Txog Huab Cua Qib Siab ntawm Environmental Defense Fund hais.
Cov pa phem no yog los ntawm kev lwj ntawm cov nroj tsuag thiab lwm yam khoom siv organic, uas ua rau cov pa methane tawg thiab tso tawm thaum ib cheeb tsam raug dej nyab los tsim ib lub pas dej. "Feem ntau cov pa methane ntawd ces hloov mus ua carbon dioxide, tab sis koj xav tau oxygen kom ua tau li ntawd. Thiab yog tias cov dej sov heev, ces cov txheej hauv qab yuav tsis muaj oxygen lawm," Ocko hais, uas txhais tau tias cov pa methane ces raug tso tawm mus rau hauv huab cua.
Thaum nws los txog rau qhov ua kom lub ntiaj teb sov, methane muaj zog tshaj 80 npaug ntau dua li CO2 rau 20 xyoo thawj zaug tom qab nws tso tawm. Txog tam sim no, kev tshawb fawb qhia tau hais tias thaj chaw kub dua ntawm lub ntiaj teb, xws li Is Nrias teb thiab Africa, feem ntau muaj cov nroj tsuag ua rau muaj kuab paug ntau dua, thaum Ocko hais tias cov pas dej hauv Suav teb thiab Asmeskas tsis yog qhov txhawj xeeb tshwj xeeb. Tab sis Ocko hais tias yuav tsum muaj txoj hauv kev zoo dua los ntsuas cov pa phem.
"Thiab tom qab ntawd koj yuav muaj ntau yam kev txhawb siab los txo nws, lossis cov cai los ntawm cov tub ceev xwm sib txawv kom paub tseeb tias koj tsis tso pa tawm ntau dhau," Ocko hais.
Lwm qhov teeb meem loj rau lub zog fais fab yog qhov av qhuav uas tshwm sim los ntawm huab cua. Cov pas dej me me tsim hluav taws xob tsawg dua, thiab qhov ntawd yog qhov txhawj xeeb tshwj xeeb hauv Asmeskas Sab Hnub Poob, uas tau pom lub sijhawm qhuav tshaj plaws 22 xyoo hauv 1,200 xyoo dhau los.
Vim tias cov pas dej xws li Lake Powell, uas pub rau Glen Canyon Dam, thiab Lake Mead, uas pub rau Hoover Dam, tsim hluav taws xob tsawg dua, cov roj fossil tau nce qhov kev siv hluav taws xob. Ib txoj kev tshawb fawb pom tias txij li xyoo 2001-2015, ntxiv 100 lab tons ntawm cov pa roj carbon dioxide tau tso tawm thoob plaws 11 lub xeev sab hnub poob vim yog qhov av qhuav ua rau hloov chaw ntawm hydropower. Thaum lub sijhawm nyuaj tshwj xeeb rau California ntawm xyoo 2012-2016, lwm txoj kev tshawb fawb kwv yees tias kev poob hydropower tsim nqi rau lub xeev $ 2.45 billion.
Thawj zaug hauv keeb kwm, muaj kev tsis txaus dej tau tshaj tawm ntawm Lake Mead, ua rau muaj kev txiav kev faib dej hauv Arizona, Nevada thiab Mexico. Qib dej, tam sim no ntawm 1,047 feet, xav tias yuav poob ntxiv, vim tias Lub Chaw Haujlwm Saib Xyuas Kev Rov Qab Los tau ua qhov tsis tau muaj dua los ntawm kev tuav dej ntawm Lake Powell, uas nyob rau sab saud ntawm Lake Mead, kom Glen Canyon Dam tuaj yeem txuas ntxiv tsim hluav taws xob. Yog tias Lake Mead poob qis dua 950 feet, nws yuav tsis tsim hluav taws xob lawm.
Yav tom ntej ntawm kev siv hluav taws xob fais fab
Kev kho dua tshiab cov chaw tsim hluav taws xob uas twb muaj lawm tuaj yeem ua rau muaj kev ua haujlwm zoo dua thiab rov qab tau qee qhov kev poob uas cuam tshuam nrog kev qhuav qhawv, nrog rau kev ua kom cov chaw tsim hluav taws xob muaj peev xwm ua haujlwm tau ntau xyoo tom ntej.
Txij tam sim no mus txog xyoo 2030, yuav siv $127 billion los kho cov chaw tsim hluav taws xob qub thoob ntiaj teb. Qhov ntawd suav txog ze li ib feem plaub ntawm tag nrho cov peev txheej hydropower thoob ntiaj teb, thiab yuav luag 90% ntawm cov peev txheej hauv Tebchaws Europe thiab North America.
Ntawm Hoover Dam, qhov ntawd txhais tau tias yuav tsum kho qee lub turbines kom ua haujlwm tau zoo dua ntawm qhov chaw qis dua, txhim kho cov qhov rooj wicket nyias dua, uas tswj cov dej ntws mus rau hauv cov turbines thiab txhaj cov cua compressed rau hauv cov turbines kom ua haujlwm tau zoo dua.
Tab sis nyob rau lwm qhov chaw ntawm lub ntiaj teb, feem ntau ntawm kev nqis peev yog mus rau cov chaw tsim hluav taws xob tshiab. Cov haujlwm loj, uas yog lub xeev muaj nyob rau hauv Asia thiab Africa yuav suav txog ntau dua 75% ntawm lub peev xwm hydropower tshiab txog xyoo 2030. Tab sis qee tus txhawj xeeb txog qhov cuam tshuam uas cov haujlwm zoo li no yuav muaj rau ib puag ncig.
"Hauv kuv lub tswv yim txo hwj chim, lawv tau ua ntau dhau lawm. Lawv tau ua rau muaj peev xwm loj heev uas tsis tsim nyog," Shannon Ames, Tus Thawj Coj ntawm Lub Koom Haum Low Impact Hydropower tau hais tias, "Lawv tuaj yeem ua tau raws li kev khiav dej thiab lawv tsuas yog tuaj yeem tsim txawv xwb."
Cov chaw siv dej ntws ntawm tus dej tsis muaj lub pas dej, yog li ntawd muaj kev cuam tshuam tsawg dua rau ib puag ncig, tab sis lawv tsis tuaj yeem tsim hluav taws xob raws li qhov xav tau, vim tias cov zis tawm nyob ntawm cov dej ntws raws caij nyoog. Kev siv dej ntws ntawm tus dej yuav suav txog li 13% ntawm tag nrho cov peev xwm ntxiv rau xyoo caum no, thaum cov dej ntws ib txwm yuav suav txog 56% thiab cov dej twj tso kua mis 29%.
Tab sis feem ntau, kev loj hlob ntawm hydropower qeeb qeeb, thiab yuav poob qis li ntawm 23% txog xyoo 2030. Kev thim rov qab qhov sib txawv no feem ntau yuav nyob ntawm kev ua kom cov txheej txheem kev cai lij choj thiab kev tso cai yooj yim dua, thiab teeb tsa cov qauv kev ruaj khov siab thiab cov kev ntsuas pa phem kom ntseeg tau tias zej zog lees txais. Lub sijhawm luv dua ntawm kev tsim kho yuav pab cov neeg tsim khoom tau txais cov ntawv cog lus yuav hluav taws xob, yog li txhawb kev nqis peev vim tias cov nyiaj rov qab yuav tau lees paub.
"Ib feem ntawm qhov laj thawj uas nws tsis zoo li qee zaum zoo li lub hnub ci thiab cua yog vim tias lub qab ntuj khwb rau cov chaw tsim hluav taws xob txawv. Piv txwv li, lub zog cua thiab lub hnub ci feem ntau raug saib ua qhov project 20 xyoo," Ames hais tias, "Ntawm qhov tod tes, hydropower tau tso cai thiab ua haujlwm tau 50 xyoo. Thiab ntau ntawm lawv tau ua haujlwm tau 100 xyoo ... Tab sis peb cov lag luam peev tsis tas yuav txaus siab rau qhov rov qab ntev dua li ntawd."
Woolf hais tias, kev nrhiav cov nyiaj pab zoo rau kev tsim kho hydropower thiab pumped cia, thiab xyuas kom meej tias nws ua tiav hauv txoj kev ruaj khov, yuav yog qhov tseem ceeb rau kev tshem tawm lub ntiaj teb ntawm cov roj fossil.
"Peb tsis tau hnov cov xov xwm zoo li lwm cov thev naus laus zis. Tab sis kuv xav tias tib neeg tab tom paub ntau ntxiv tias koj yuav tsis muaj lub zog hluav taws xob ruaj khov yog tsis muaj dej."
Lub sijhawm tshaj tawm: Lub Xya Hli-14-2022
