Talu ai nei, ua tusia e le malo o Suiselani se tulafono fou. Afai e faateteleina le faaletonu o le malosiaga o loo iai nei, o le a faasaina e Suiselani le aveina o taavale eletise mo femalagaaiga "e le manaomia".
O faʻamaumauga talafeagai e faʻaalia ai e tusa ma le 60% o le malosiaga o Sueteselani e sau mai nofoaga e maua ai le eletise mai le vai ma le 30% mai le malosiaga faaniukilia. Peitaʻi, ua folafola mai e le malo e faʻaitiitia lana malosiaga faaniukilia, ae o isi e sau mai faʻatoʻaga matagi ma suauʻu masani. O fuainumera e faʻaalia ai e lava le malosiaga e gaosia e Sueteselani i tausaga taʻitasi e faʻatumauina ai moli, ae o suiga faʻavaitaimi o le tau o le a oʻo atu ai i ni tulaga e leʻi mafaufauina.
E mafai e le vai timu ma le kiona ua liusuavai i masina mafanafana ona taofia le maualuga o le vai i le vaitafe ma maua ai punaoa talafeagai mo le gaosiga o le eletise mai le vai. Peitaʻi, ua paʻu le maualuga o le vai o vaituloto ma vaitafe i masina malulu ma le taumafanafana mago e le masani ai i Europa, ma ua mafua ai ona itiiti le gaosiga o le eletise mai le vai, o lea e tatau ai i Suitiselani ona faalagolago i le aumaia o le malosiaga.
I aso ua mavae, sa fa'aulufale mai e Suitiselani le eletise mai Falani ma Siamani e fa'afetaui ai ona mana'oga uma o le eletise, ae o le tausaga nei ua suia le tulaga, ma ua pisi tele fo'i le sapalai o le malosi mai atunu'u tuaoi.
Ua leva ona avea Falani ma atunuu e auina atu i fafo le eletise mo le tele o tausaga, ae i le afa muamua o le 2022, na masani ona feagai Falani ma faafitauli i le malosiaga faaniukilia. I le taimi nei, o le maua o iunite malosiaga faaniukilia Falani e sili atu teisi nai lo le 50%, ma mafua ai ona avea Falani ma atunuu e auina mai ai le eletise mo le taimi muamua. Ona o le faaitiitia foi o le gaosiga o le malosiaga faaniukilia, e ono feagai Falani ma le lamatiaga o le motusia o le eletise i lenei taumalulu. I se taimi muamua atu, na fai mai ai le kamupani eletise Farani o le a faaitiitia le faaaogaina i le 1% i le 5% i lalo o tulaga masani, ma e le sili atu i le 15% i lalo o le tulaga sili ona leaga. E tusa ai ma faamatalaga lata mai o le sapalai o le eletise na faailoa mai e le French BFM TV i le aso 2, ua amata ona faatulaga e le kamupani eletise Falani se fuafuaga faapitoa mo le motusia o le eletise. O nofoaga e motusia ai le eletise o loo i le atunuu atoa, ma o aiga taitasi e motusia le eletise mo le lua itula i le aso, ma e na o le faatasi i le aso.

E faapena foi le tulaga i Siamani. I le tulaga o le leiloa o le sapalai o le kesi masani a paipa a Rusia, e tatau i kamupani lautele ona tauivi.
I le amataga o Iuni o le tausaga nei, na saunoa ai le Elcom, le Suiselani Federal Power Commission, ona o le faaitiitia o le gaosiga o le malosiaga faaniukilia a Falani ma le auina atu i fafo o le eletise, o le faaulufale mai o le eletise a Suiselani mai Falani i le taumalulu nei atonu e matua maualalo ifo nai lo le mea sa i ai i tausaga ua mavae, lea e le aveesea ai le faafitauli o le le lava o le malosiaga.
E tusa ai ma tala fou, atonu e manaʻomia e Sueteselani ona faʻaulufale mai le eletise mai Siamani, Austria ma isi atunuu tuaoi o Italia. Peitaʻi, e tusa ai ma le Elcom, o le maua o le eletise e auina atu i fafo mai nei atunuu e faʻalagolago tele i le maua o le kesi masani e faʻavae i suauʻu.
O le ā le telē o le vāvāō o le eletise i Sueteselani? E tusa ai ma lipoti a le aufaasālalau mai fafo, e tusa ma le 4GWh le manaʻoga o le eletise mai fafo i Sueteselani i le taumalulu nei. Aiseā e te lē filifilia ai nofoaga e teu ai le eletise? O le tau o se tasi o māfuaaga tāua. O le mea e sili ona lē lava i Europa o le tekinolosi teuina o le eletise faʻavaitaimi ma le umi. I le taimi nei, e leʻi lauiloa ma faʻaaogaina tele le teuina o le eletise mo se taimi umi.
E tusa ai ma se suʻesuʻega na faia e Elcom i le 613 o kamupani sapalai eletise i Suitiselani, o le toatele o kamupani e faʻamoemoe e faʻateleina a latou totogi o le eletise i le tusa ma le 47%, o lona uiga o le a siʻitia tau o le eletise i totonu o aiga i le tusa ma le 20%. O le siʻitia o tau o le kesi masani, malala ma le kaponi, faʻapea foʻi ma le paʻu o le gaosiga o le eletise faaniukilia i Falani, ua mafua ai ona siʻitia tau o le eletise i Suitiselani.
E tusa ai ma le tau o le eletise lata mai nei e 183.97 euros/MWh (pe tusa ma le 1.36 yuan/kWh) i Suitiselani, o le tau maketi talafeagai o le eletise 4GWh e le itiiti ifo i le 735900 euros, pe tusa ma le 5.44 miliona yuan. Afai o le tau maualuga o le eletise ia Aokuso e 488.14 euro/MWh (pe tusa ma le 3.61 yuan/kWh), o le tau talafeagai o le 4GWh e tusa ma le 14.4348 miliona yuan.
Fa'asa le malosiaga eletise! Fa'asa le talafeagai o ta'avale eletise
E tele ni lipoti a le aufaasālalau e faapea, ina ia foia le le lava o le eletise ma ia mautinoa le saogalemu o le malosiaga i le taumalulu nei, o loʻo tusia nei e le Suiselani Federal Council se ata o loʻo fautuaina ai tulafono faatonutonu i le "faʻatapulaʻaina ma le faʻasaina o le faʻaaogaina o le malosiaga eletise e faʻamautinoa ai le sapalai o le eletise a le atunuʻu", faʻamanino ai le fuafuaga faʻatino e fa vaega i le ʻalofia o le motusia o le eletise, ma faʻatino ni faʻasa eseese pe a tulaʻi mai ni faʻalavelave faʻafuaseʻi o tulaga eseese.
Peita’i, o se tasi o mataupu e sili ona tāua e feso’ota’i ma le fa’asa o le aveina o ta’avale eletise i le tulaga tolu. O lo’o mana’omia i le pepa e fa’apea “e na’o femalagaa’iga e matuā mana’omia lava e fa’atagaina ai ta’avale eletise tumaoti (e pei o mana’oga fa’apolofesa, fa’atauga, va’ai se foma’i, auai i gaoioiga fa’alelotu, ma auai i taimi atofaina a le fa’amasinoga) e fa’aaogaina ai ta’avale eletise tumaoti.”
I tausaga talu ai nei, o le averesi o le aofaʻi o faʻatauga o taʻavale Suiselani e tusa ma le 300,000 i le tausaga, ma o loʻo faʻatupulaʻia le pasene o taʻavale eletise. I le 2021, e 31823 taʻavale eletise fou na resitalaina na faʻaopoopoina i Suiselani, ma o le pasene o taʻavale eletise fou i Suiselani mai ia Ianuari ia Aokuso 2022 na oʻo atu i le 25%. Peitaʻi, ona o le le lava o chips ma faʻafitauli o le sapalai o le eletise, o le tuputupu aʻe o taʻavale eletise i Suiselani i le tausaga nei e leʻi lelei e pei o tausaga ua mavae.
O loʻo fuafua Sueteselani e faʻaitiitia le faʻaaogaina o le eletise i totonu o taulaga e ala i le faʻasaina o le faʻatumuina o taʻavale eletise i nisi tulaga. O se fuafuaga fou tele ae ogaoga tele, lea e faʻamamafa atili ai le ogaoga o le le lava o le eletise i Europa. O lona uiga o Sueteselani atonu o le a avea ma atunuʻu muamua i le lalolagi e faʻasaina taʻavale eletise. Peitaʻi, o lenei tulafono e matua faʻatauvaʻa foʻi, aua i le taimi nei, o loʻo suia felauaiga a le lalolagi mai taʻavale faʻasuauʻu i taʻavale eletise e faʻaitiitia ai le faʻalagolago i suauʻu faʻasaina ma iloa ai le suiga o le malosi mama.
A tele ni taavale eletise e fesoʻotaʻi i le upega eletise, e ono faʻateleina ai le lamatiaga o le le lava o le sapalai o le eletise ma aumaia ai ni luʻitau i le faʻagaioiga mautu o le faiga eletise. Peitaʻi, e tusa ai ma manatu o tagata atamamai i le alamanuia, o taavale eletise o le a faʻalauiloaina i se tulaga tele i le lumanaʻi e mafai foʻi ona faʻaaogaina o ni nofoaga e teu ai le eletise ma valaʻaulia faʻatasi e auai i le faʻaitiitia o le eletise ma le faʻatumuina o le upega eletise. E mafai e tagata e ona taavale ona faʻatumu pe a maualalo le eletise e faʻaaogaina. E mafai ona latou toe faʻafoʻi le sapalai o le eletise i le upega eletise i le taimi e sili ona tele ai le eletise e faʻaaogaina, pe tusa lava pe puʻupuʻu le eletise. O lenei mea e faʻaitiitia ai le mamafa o le sapalai o le eletise, faʻamautinoa le saogalemu ma le mautu o le faiga eletise, ma faʻaleleia atili ai foʻi le lelei o le faiga o le eletise.
Taimi na lafoina ai: Tesema-12-2022