N'agbanyeghị mbọ ụwa na-agba maka ngwọta ike na-adigide, Uzbekistan egosila nnukwu ike na ngalaba ike mmeghari ohuru, ọkachasị na ike mmiri, n'ihi nnukwu akụrụngwa mmiri ya.
Akụ mmiri Uzbekistan buru ibu, gụnyere ice, osimiri, ọdọ mmiri, ọdọ mmiri, osimiri ndị na-agafe ókèala, na mmiri dị n'okpuru ala. Dịka ngụkọ ziri ezi nke ndị ọkachamara mpaghara si kwuo, ike ike mmiri nke osimiri mba ahụ ruru ijeri 88.5 kWh kwa afọ, ebe ike ike teknụzụ bụ ijeri 27.4 kWh kwa afọ, yana ikike nrụnye karịrị nde 8 kW. N'ime ihe ndị a, Osimiri Pskem na Tashkent Province pụtara ìhè dị ka "akụ̀ ike mmiri," nke nwere ikike nrụnye teknụzụ nke nde 1.324 kW, nke ruru 45.3% nke akụrụngwa ike mmiri dị na Uzbekistan. Na mgbakwunye, osimiri dịka To'polondaryo, Chatqol, na Sangardak nwekwara nnukwu ike mmepe ike mmiri.
Mmepe nke ike mmiri na Uzbekistan nwere akụkọ ihe mere eme ogologo oge. Malite na Mee 1, 1926, ọdụ mbụ nke ike mmiri na mba ahụ, Bo'zsuv GES – 1, malitere ọrụ na ikike arụnyere nke 4,000 kW. Ụlọ ọrụ ike mmiri kachasị ukwuu na mba ahụ, Chorvoq Hydropower Plant, ji nwayọọ nwayọọ bịa n'ịntanetị n'etiti 1970 na 1972. A kwalitere ikike arụnyere ya site na 620,500 kW ruo 666,000 kW mgbe emechara mmezi ahụ. Ka ọ na-erule ngwụcha 2023, ikike ike mmiri na Uzbekistan ruru nde 2.415 kW, nke ruru ihe dị ka 30% nke ikike teknụzụ ya enwere ike ime. Na 2022, mmepụta ike ọkụ eletrik na Uzbekistan bụ ijeri 74.3 kWh, ike mmeghari ohuru na-enyekwa ijeri 6.94 kWh. N'ime nke a, ike mmiri na-emepụta ijeri 6.5 kWh, nke ruru 8.75% nke mmepụta ike ọkụ na-achịkwa mmepụta ike mmeghari ohuru na oke 93.66%. Agbanyeghị, ebe ọ bụ na ike eletrik mmiri nke mba ahụ nwere ike iru ijeri 27.4 kWh kwa afọ, naanị ihe dị ka pasent 23 ka ejirila mee ihe, nke na-egosi nnukwu ohere uto na ngalaba ahụ.
N'afọ ndị na-adịbeghị anya, Uzbekistan arụsiela ọrụ ike n'ịrụ ọrụ mmepụta ike mmiri, na-amalite ọtụtụ ọrụ. Na Febụwarị 2023, Uzbekhydroenergo bịanyere aka na nkwekọrịta nghọta (MOU) na Zhejiang Jinlun Electromechanical Industry maka mmepụta obere akụrụngwa ike mmiri. Na June nke afọ ahụ, e nwere nkwekọrịta na China Southern Power Grid International iji mepụta ụlọ ọrụ ike mmiri atọ. Na mgbakwunye, na Julaị 2023, Uzbek Hydrogenergo kwupụtara nkwekọrịta maka iwu ụlọ ọrụ ike mmiri ise ọhụrụ nwere ikike zuru oke nke 46.6 MW, a na-atụ anya na ọ ga-emepụta nde kWh 179 kwa afọ na ọnụ ahịa nke $106.9 nde. Na June 2023, Uzbekistan na Tajikistan jikọrọ aka malite ọrụ iji wuo ụlọ ọrụ ike mmiri abụọ na Osimiri Zeravshan. Nkebi nke mbụ gụnyere ụlọ ọrụ ike mmiri Yavan nke 140 MW, nke chọrọ itinye ego nke $282 nde ma a na-atụ anya na ọ ga-emepụta nde kWh 700-800 kwa afọ. A na-eme atụmatụ maka ụlọ ọrụ mmepụta ike nke 135 MW ọzọ n'Osimiri Fandarya, yana atụmatụ itinye ego ruru nde $270 na ikike mmepụta kwa afọ nke nde 500-600 kWh. Na June 2024, Uzbekistan kpughere atụmatụ mmepe ike mmiri ya, na-elekwasị anya na ikike arụnyere nke 6 GW ka ọ na-erule 2030. Atụmatụ a dị oke mkpa gụnyere ma ọrụ owuwu ụlọ ọrụ ọhụrụ na imeziwanye ihe, na-akwado atụmatụ ike mmeghari ohuru nke mba ahụ iji mee ka òkè ike ndụ dịkwuo elu ruo 40% nke usoro ike niile ka ọ na-erule 2030.
Iji mee ka ngalaba ike mmiri dịkwuo mma, gọọmentị Uzbek etinyela iwu na usoro iwu kwadoro. A na-eme atụmatụ mmepe ike mmiri n'ụzọ iwu kwadoro ma na-eme ka ọ dị mma mgbe niile iji zaa ọganihu teknụzụ na usoro ụwa. Dịka ọmụmaatụ, ndị omeiwu nke ndị minista kwadoro "Atụmatụ Mmepe Ike Mmiri 2016–2020" na Nọvemba 2015, na-akọwapụta owuwu nke ọdụ ike mmiri ọhụrụ itoolu. Ka atụmatụ "Uzbekistan-2030" na-aga n'ihu, a na-atụ anya na gọọmentị ga-ewebata amụma na iwu ndị ọzọ iji dọta itinye ego mba ofesi na ngalaba ike mmiri na mpaghara ike mmeghari ohuru ndị ọzọ. E wuru ọtụtụ ọdụ ike mmiri Uzbekistan n'oge Soviet site na iji ọkọlọtọ Soviet. Agbanyeghị, mba ahụ na-anabatawanye ụkpụrụ mba ụwa iji mee ka ngalaba ahụ dị ọhụrụ. Iwu ndị isi ala na-adịbeghị anya na-akpọ oku ka e webata ụkpụrụ owuwu ụwa niile, na-emepụta ohere mmekorita ọhụrụ maka ụlọ ọrụ mba ụwa, gụnyere ụlọ ọrụ China, iji nye aka na ahụmịhe ha ma guzobe teknụzụ ha na Uzbekistan.
Site n'echiche mmekorita, China na Uzbekistan nwere nnukwu ike maka mmekorita na ngalaba ike mmiri. Ka atụmatụ Belt na Road na-aga n'ihu, mba abụọ ahụ erutela nkwekọrịta sara mbara na mmekorita ike. Mmalite nke ọrụ ụgbọ okporo ígwè China-Kyrgyzstan-Uzbekistan na-eme ka ntọala ha maka mmekorita ike mmiri sikwuo ike. Ụlọ ọrụ China nwere ahụmịhe sara mbara na owuwu ike mmiri, imepụta akụrụngwa, na imepụta ihe ọhụrụ na teknụzụ, yana teknụzụ dị elu na ikike ego siri ike. Ka ọ dị ugbu a, Uzbekistan na-enye nnukwu akụrụngwa ike mmiri, gburugburu amụma dị mma, na nnukwu ọchịchọ ahịa, na-emepụta ọnọdụ dị mma maka mmekorita. Mba abụọ ahụ nwere ike itinye aka na mmekorita miri emi n'ọtụtụ mpaghara, gụnyere owuwu ụlọ ọrụ ike mmiri, inye akụrụngwa, nnyefe teknụzụ, na ọzụzụ ndị ọrụ, na-akwalite uru na uto nkekọrịta.
N'ile anya n'ọdịnihu, ụlọ ọrụ ike mmiri nke Uzbekistan dị njikere maka ọdịnihu dị mma. Site na mmejuputa ọrụ ndị dị mkpa, ikike arụnyere ga-anọgide na-arị elu, na-egbo mkpa ike nke obodo ebe ọ na-emepụtakwa ohere maka mbupụ ọkụ eletrik ma na-eweta uru akụ na ụba dị ukwuu. Ọzọkwa, mmepe nke ngalaba ike mmiri ga-akpali uto n'ofe ụlọ ọrụ ndị metụtara ya, na-emepụta ohere ọrụ, ma na-akwalite ọganihu akụ na ụba mpaghara. Dịka isi iyi ike dị ọcha na nke a na-emegharị emegharị, mmepe ike mmiri buru ibu ga-enyere Uzbekistan aka ibelata ntụkwasị obi ya na mmanụ ọkụ, belata ikuku carbon, ma nye aka nke ọma na mgbalị mgbochi mgbanwe ihu igwe zuru ụwa ọnụ.
Oge ozi: Maachị-12-2025
